|
Bardhė e zi
Kuptimi
i jetės
Thuaj:
O robėrit e Mi, qė e keni ngarkuar veten tuaj me shumė gabime, mos e humbni
shpresėn ndaj mėshirės sė Allahut, se Allahu i fal tė gjitha mėkatet! Ai fal
shumė dhe ėshtė mėshirues. Kthehuni te Zoti juaj dhe pėruljuni Atij para se
tu vijė dėnimi, se pastaj nuk do tė ketė kush tju ndihmojė. Pėrmbajuni mė
sė mirės qė ju ėshtė shpallur nga Zoti juaj, para se tju vijė dėnimi befas
e ju tė mos e dini. E tė mos thotė ndokush: O, i mjeri unė qė kam lėnė
mangut respektin ndaj Allahut e qė kam qenė njė prej atyre qė talleshin! Ah,
sikur tė mė kishte udhėzuar Allahu (nė rrugė tė drejtė) e tė kisha qenė prej
atyre qė janė tė ruajtur! Apo kur ta shohė dėnimin do tė thotė: Sikur tė
isha kthyer edhe njėherė e tė isha bėrė prej atyre bamirėsve! Jo, ty tė
patėn ardhur argumentet e Mia, e ti i pėrgėnjeshtrove ato, u bėre kryeneē
dhe ishe prej atyre qė nuk besuan. (39: 53-59)

Filmi
dokumentar amerikan qė flet pėr historinė e profetit Muhamed (a.s) nxiti njė
interesim tė madh nė rrethet amerikane, qė nė prezantimin e tij tė parė. Kjo
ėshtė hera e parė qė njė stacion zyrtar me pėrhapje tė gjerė nė Shtetet e
Bashkuara tė Amerikės, pikėrisht stacioni PBS, shfaq njė film qė flet pėr
biografinė e Profetit (a.s), nė mėnyrė tė detajuar. Filmi ėshtė pėrgatitur
nga Majkėll Wolf dhe Aleksandėr Kronimir. Pėrgatitja e tij mori tre vjet
kohė. Xhirimi i tij kishte mbaruar pėrpara ngjarjeve tė 11 shtatorit, por
plotėsimi dhe prezantimi i tij u vonuan pėr shkak tė kėrkimit tė hallkės qė
mungonte, e cila do tė lidhte ngjarjen e shtatorit me personalitetin pozitiv
musliman. Me tė vėrtetė, ata arritėn tė gjenin shembullin qė kėrkonin. Ai
ishte Kevin Xhejms, njė zjarrfikės amerikan musliman qė ndihmoi nė shpėtimin
e viktimave tė ngjarjes sė njėmbėdhjetė shtatorit.
Mbėshtetja mė
e madhe e tij ishin disa takime me specialistė muslimanė. Midis tyre ishte
edhe thirrėsi islam amerikan Hamza Hanson.
Filmi prek dhe
flet pėr dallimin qė ekziston mes xhihadit dhe dhunės. Thirrėsi Hamza Hanson
sqaron se xhihadi u bė detyrim trembėdhjetė vjet pas pikėnisjes sė thirrjes
islame.
Kjo erdhi si
pasojė e persekutimit tė muslimanėve. Muslimanėt u luftuan, sepse pranuan
Islamin. Karin Armstrong shton e thotė: Kurani, nė shumė ajete, e ndalon
vrasjen. Ai (Kurani) ėshtė kundėr fillimit tė luftėrave, duke veēuar vetėm
rastet kur pėrpara muslimanėve nuk mbetet zgjidhje tjetėr, pėrveē luftės si:
nė rast padrejtėsie apo rreziku pėr thirrjen islame. Xhihadi, nė
terminologjinė islame, ndahet nė dy pjesė: xhihadi i madh, lufta me veten,
pėr tu larguar nga veset e kėqija dhe xhihadi i vogėl, beteja kur kushtet e
muslimanėve e bėjnė atė fakt tė pakundėrshtueshėm.
Ajo qė tėrhoqi
mė shumė vėmendjen ishte faqja e posaēme nė internet. Ajo pėrmbante
hollėsira tė shumta pėr fenė islame dhe biografinė profetike.
Kjo pjesė u
hap me fjalėn e Karin Armstrong rreth Israsė dhe Miraxhit, ashtu siē
pėrmendet nė Kuran, duke e lidhur atė me takimin e Profetit (a.s) me pjesėn
tjetėr tė profetėve. Kjo shpjegon kėndvėshtrimin islam pėr fetė e tjera e qė
mund tė pėrmblidhet me fjalėt: ēdo popull ka pasur profetin e tij dhe tė
tėrė profetėt bashkohen nė tė njejtin mesazh. Kurani pėrmend emrat e disa
profetėve si: Ademin, Jusufin, Jakubin e Musėn (a.s). Gjithashtu ajo
pėrqendrohet nė zbritjen e njė sureje tė plotė qė flet pėr historinė e
Merjemit dhe Isait (a.s), duke treguar dallimin mes muslimanėve dhe tė
krishterėve.
Folėsi fillon
me Islamin si njė prej feve mė nė rritje nė botė e nė mėnyrė tė veēantė nė
Shtetet e Bashkuara tė Amerikės. Numri i muslimanėve atje arrin nė rreth 10
milionė, ndėrkohė qė statistikat zyrtare amerikane e kufizojnė nė rreth
gjashtė milionė. 50 % e muslimanėve nė Amerikė pėrbėhet nga emigrantė, e
shumica e tyre janė nga shtetet e Azisė, ku 30-45 % e tyre janė nga Afrika.
Filmi flet pėr kėndvėshtrimin e kėtij numri muslimanėsh nė Amerikė, pėr
Profetin (a.s), si burimin kryesor tė projektimit tė kontureve tė jetės,
marrėdhėnieve dhe ritualeve tė tyre fetare, duke vėnė nė dukje sfidat dhe
presionet qė ata po pėrjetojnė pas ngjarjes sė njėmbėdhjetė shtatorit tė
vitit 2001. Nuk mungon as mendimi i popullit amerikan pėr ta.
Filmi i
drejton gishtat e akuzės drejt varfėrisė, injorancės dhe mendimeve tė
gabuara qė rrethojnė muslimanėt nė vende tė ndryshme tė botės dhe si pasojė
e tyre dalin veprime tė gabuara. Kėto veprime nuk janė pjesė e fesė islame.
Filmi
prezanton jetėn e familjes muslimane, duke e dhėnė nėpėrmjet jetės sė njė
nėne dhe vajzės sė saj. Nexhah Bazi, njė infermiere qė lindi dhe jeton nė
Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, si dhe vajzės sė saj, Nadjas, e cila ka
zgjedhur tė veshė hixhabin, pa ndonjė ndikim apo presion tė drejtpėrdrejtė
nga prindėrit. Ajo e konsideron atė si detyrim, qė nė vetvete pėrmban njė
urtėsi pėr gruan.
Filmi flet
edhe pėr kėndvėshtrimin e Islamit ndaj gruas, e cila nė shekullin e shtatė
nuk kishte asnjė tė drejtė, madje edhe nė Gadishullin Arabik, ku u shfaq
fenomeni i varrosjes gjallė tė vajzave. Ai sqaron qėndrimin e Islamit ndaj
saj. Kjo fe ka ardhur me paralajmėrim pėr atė qė prek jetėn e femrės, duke e
nderuar e duke e konsideruar tė barabartė me burrin nė tė drejta e detyrime
pėrpara Allahut. Kjo konsideratė shkon mė tej, kur asaj iu dha e drejta e
kushtėzimit nė aktin e martesės dhe e drejta e kėrkimit tė divorcit. Nuk
mund tė harrohen hadithet dhe orientimet profetike, tė cilat vėrtetojnė
nderimin qė Islami i ka bėrė gruas. Mund tė pėrmendim thėnien e Profetit
(a.s): Xheneti ėshtė nėn kėmbėt e nėnave.
Faqja e
internetit sqaron marrėdhėnien shembullore tė Profetit (a.s) me gruan e tij,
Hatixhenė, Allahu qoftė i kėnaqur prej saj.
Ajo ishte e
para qė i tregoi pėr Revelatėn hyjnore qė i zbriste atij.
Megjithėse
shumica e meshkujve nė Gadishullin Arabik nė atė kohė ishin tė martuar me mė
shumė se njė grua, Profeti (a.s) qėndroi me njė grua te vetme. Filmi e
justifikon poligaminė nė jetėn e Profetit (a.s), pas vdekjes sė saj, me
nevojėn pėr thirrjen islame, si dhe me ndėrtimin e shoqėrisė islame.
Gjithashtu, numri i grave tė tij ka qenė edhe pėr arsye politike, ku nė krye
qėndronte vėllazėrimi mes fiseve, pasi pėrhapja e luftėrave kishte bėrė qė
ata tė dobėsoheshin. Por ai vė nė dukje qė legjitimiteti i poligamisė nė
Islam ėshtė i kushtėzuar me drejtėsinė dhe mundėsinė financiare. Filmi
vazhdon mė tej me historinė e Aishes, Allahu qoftė i kėnaqur prej saj, e
cila u bė burimi i parė i pėrhapjes sė diturisė profetike tek gratė, e
shoqėruar me orientimin e Profetit (a.s).
Islami dhe
hebrenjtė
Karin
Armstrong flet pėr kėndvėshtrimin islam ndaj hebraizmit duke thėnė: Islami
nė asnjė mėnyrė nuk thėrret pėr armiqėsi ndaj hebraizmit apo hebrenjve.
Pėrkundrazi, Kurani fton muslimanėt tė besojnė librat e tjerė qiellorė qė
kanė ardhur para tij, si dhe urdhėron pėr njė trajtim tė mirė tė ithtarėve
tė librave qiellorė, pėrkundėr idesė sė pėrhapur ndėr ne, qė Islami ėshtė fe
armiqėsore e qė nuk i pranon jomuslimanėt.
Gjithashtu
faqja e internetit flet pėr marrėdhėniet mes hebrejve e muslimanėve nė
qytetin e Medines. Konteksti dramatik i kėsaj pjese tė filmit, qė flet pėr
fillimet e Islamit nė Medine, vėrteton respektin e shumė hebrenjve pėr
thirrjen profetike dhe gjykimin e drejtė tė tyre. Filmi shfaq shkaqet qė
bėnė hebrenjtė tė refuzonin profetėsinė e Muhamedit (a.s). Nė atė kohė
thuhej se profeti i fundit qė do tė vinte do tė ishte nga mesi i tyre. Kjo
bėri qė priftėrinjtė tė thėrrisnin se ky profet patjetėr duhet tė jetė nga
vetė hebrejtė e jo nga arabėt. Filmi demonstron arsyen dhe thotė se tėrė
luftėrat dhe konfliktet qė shpėrthyen mes muslimanėve dhe hebrenjve nė atė
kohė kanė qenė pasojė e besėtytnive, traditave fisnore e shoqėrore qė
sundonin nė atė pjesė toke, ku ishte e prerė qė individi ti qėndronte
besnik fisit tė tij dhe tė ruante me fanatizėm atė qė kishte trashėguar.
Si u bė
musliman Majkėll Wolf
Hamza Hanson,
ėshtė amerikani qė pranoi Islamin dhe ia kushtoi jetėn thirrjes islame,
themeluesi i akademisė Zejtuna nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės. Kjo
akademi ka pėr qėllim ringjalljen e trashėgimisė islame dhe pėrkthimin e
shumė librave fetarė nė gjuhėn angleze.
Hulumtuesja e
shquar britanike Karin Armstrong, e cila mė parė ka qenė murgeshė deri nė
momentin qė doli nga kisha pėr tė studiuar tėrė fetė, flet me dhembje pėr
ngjarjet e njėmbėdhjetė shtatorit. Ajo ka njė numėr shkrimesh ku sqaron
pėrpara botės perėndimore tė vėrtetėn e Islamit.
Sė fundi,
ideatori i kėsaj vepre dhe njėri prej realizuesve tė tij ėshtė Majkėll Wolf,
i cili para kėsaj pune bėri njė prezantim tė udhėtimit tė Haxhit, tė shfaqur
nga kanali CNN. Pėrshtypjet e udhėtimit i hodhi nė njė prej librave tė tij.
Nė tė flet pėr historinė e pranimit tė Islamit, pasi qe rritur mes prindėsh
jo muslimanė, babain hebre dhe nėnėn tė krishterė. Nė shėnimet e tij ai
thotė: Pas njėzet e pesė vjetėsh pune si shkrimtar nė Shtetet e Bashkuara
tė Amerikės fillova tė interesohesha pėr tė diskutuar disa ēėshtje, sidomos
pėr ndryshimet fetare dhe fanatizmin fetar. Kėshtu qė vendosa tė jetoja nė
Afrikė mes grupesh arabe, berbere dhe europianėve muslimanė. Gjėja e parė qė
mė tėrhoqi vėmendjen ishte qė ky grupacion nuk u pėrpoq tė njihte
nacionalitetin, mendimin apo pamjen time, por thjesht mė pyetėn pėr
pėrkatėsinė time fetare. Aty kuptova se tek ata, baza pėr vlerėsimin e njė
personi ndryshonte nė varėsi tė fesė. Mu kujtuan leximet qė kisha bėrė pėr
Islamin. Ato thoshin qė Islami eleminon tėrė dallimet me bazė rrace e
materiale qė sundojnė sot nė botė. E pėlqeva Marokun mė shumė se tė tjerėt
dhe ndjeva qė unė po kėrkoja njė formė tė re jete, qė mund tė ishte
plotėsisht e ndryshme nga ajo qė isha rritur. Po kėrkoja njė ekuilibėr mes
shpirtit dhe trupit, njė lidhje qė nuk ndan mes natyrės njerėzore dhe
detyrave fetare, qė nuk bie nė kundėrshtim me lirinė. Me fjalė tė tjera, nuk
e ndan fenė nga dija dhe jeta.
Sa mė shumė
njihesha me Islamin, aq mė shumė e ndieja bukurinė e tij. Kjo ishte edhe
ideja pėr tė cilėn fliste njė prej dijetarėve tė perėndimit, duke thėnė pėr
Kuranin dhe dispozitat e tij: Sado qė ne tė pėrparojmė nė sistemet tona
mėsimore, nė mėnyrėn e tė menduarit e tė tė folurit, do tė mbetemi tė dobėt
pėr ti kapėrcyer ato, apo tė dalim me mėsime tė tjera mė tė mira se to.
Unė e pranova
Islamin, pasi e kuptova thellė kėtė fe shembullore.
Ndėrsa pėr
realizimin filmik tė udhėtimit tė tij tė Haxhit, thotė: Duke qenė qė unė
jam shumė i apasionuar pas udhėtimeve, sezoni mė i rėndėsishėm i udhėtimit
tim, pas pranimit tė Islamit, ishte vizita e Mekės sė nderuar. Ajo u
planifikua nė muajin e Ramazanit, tė cilin nuk e ndan nga Haxhi veēse dy
muaj. U pėrgatita pėr xhirimin e Haxhit dhe shfaqjen e tij nėpėrmjet
kanaleve mė tė shquara satelitore, qė ajo ti arrinte botės perėndimore dhe
jomuslimanėve.
Pėr filmin e
fundit dokumentar rreth jetės sė Profetit (a.s), Wolfi thotė: Kjo ėshtė
puna pėr tė cilėn ka ėndėrruar e ėndėrron ēdo rregjisor. Ne kemi paraqitur
nė kėtė dokumentar historinė mė tė rėndėsishme tė jetės sė njė personi. Por
unė nė realitet ia drejtoj kėtė histori popullit amerikan, jomuslimanėve, tė
cilėve nuk u ėshtė dhėnė rasti ta dėgjojnė saktė atė. Dėshiroja qė tia
prezantoja shoqėrisė sime fenė time tė vėrtetė. Dėshiroj akoma qė
personaliteti im tė shkrihet plotėsisht me kėtė fe. U jap pėrgjigje tė
gjithė atyre qė sulmojnė ndryshimin tim nė fenė islame: Unė nuk kam bėrė
tregti me identitetin tim amerikan. Kėrkova kuptimin e jetės dhe e gjeta atė
nė Islam, kėshtu qė e pėrkrah atė me besim e bindje.
Mersila Vodha |