NJIH BUZËQESHJEN E PARË TË FËMIJËS

Asnjë periudhë në jetën e fëmijës nuk është kaq e
rëndësishme dhe me vlerë sa vitet e para të jetës.
Gjithashtu, është e nevojshme që, si prind, të jemi të
kujdesshëm ndaj fëmijës sonë.
T’i japësh fëmijës gjithçka që i nevojitet: dashuri,
ëmbëlsi, edukim, në mënyrë që ai të zhvillohet dhe
të rritet i lumtur, nuk kërkon aspak një dhunti apo
studime të veçanta. Butësia, durimi, entuziazmi,
mirëkuptimi me fëmijën japin rezultate të
mrekullueshme.
Të gjitha nënat dëshirojnë të kenë një fëmijë të
lumtur. Asnjë nënë nuk mund të jetë e mbrojtur nga
problemet e vogla të edukimit apo vështirësitë që
mund të hasin në mosha dhe periudha të caktuara.
Përballë tyre mund të jenë më të përgatitura, nëse
njohin mirë fëmijën e tyre në të gjitha fushat e
zhvillimit: fizik, psikologjik, social.
Çfarë etapash kalon ai? Cilat janë vështirësitë që
po kalon? Të gjitha këto janë pyetje që çdo nënë i
mbart brenda vetes, përpiqet t’i përgjigjet nevojave
të fëmijës dhe ta kuptojë.
Në çdo etapë që kalon fëmija bëhen shumë pyetje:
A është normale që thith ende gishtin? Si ta ndaloj
që të mos thotë fjalë të këqija? Çfarë lodrash t’i
blej? Pse sajon gjithmonë histori të pabesueshme?
Çdo nënë do të duhej të ishte gjithmonë e qetë, e
dashur, por shpesh gjendet e lodhur, e tendosur, paksa
e përhumbur dhe me të vetmen mundësi, që ta çojë
fëmijën 8 orë në çerdhe apo në kopsht.
Një ditë apo një tjetër çdo nënë gjendet e çarmatosur
apo e përhumbur para fëmijës së saj, i cili duket se
qan pa arsye, refuzon të hajë, fillon të ketë frikë
nga uji, vazhdon ende të dalë jashtë në bebelino,
zgjohet natën duke qarë me të madhe dhe tepër i
trembur.
Viti i parë i jetës është më tepër i qetë. Gjatë
kësaj periudhe nëna luan një rol të rëndësishëm, jo
vetëm në aspektin e ushqyerjes dhe të përkujdesjes,
por edhe në takimin e vazhdueshëm me beben. Ajo
është ndërkohë për beben e vogël personi i parë
c m y k
16
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
me të cilin ai përballet, është personi i parë që i
jep gjithë dashurinë, butësinë, përkujdesjen, duke
i transmetuar kështu mesazhet e ambientit të
jashtëm, të cilin bebja do ta njohë nëpërmjet
saj. Lidhja që krijohet në këtë periudhë midis
nënës dhe bebes është vendimtare dhe një gur i
rëndësishëm për të ardhmen psikike të fëmijës.
Kjo periudhë është e mbushur me zbulime të
njëpasnjëshme. Ai përdor të gjitha shqisat e tij
për të njohur gjithçka që e rrethon dhe e ndien
veten pjesë të këtij ambienti nga i cili merr
stimujt për t’u zhvilluar. Në këtë periudhë ka
disa momente të rëndësishme dhe tepër
domethënëse: bebja i buzëqesh nënës dhe kjo
quhet një tregues social (3 muaj) dhe reagon
kur nënat largohet (8 muaj).
Në dy vitet e tjera ( 1-3 vjeç) fëmija është më
tepër i lëvizshëm. Aftësia fizike bën që ai të
jetë më i pavarur dhe të kërkojë t’i bëjë gjërat
vetë. Ai fillon të largohet nga nëna, duke krijuar
kështu pavarësinë e tij, e cila do ta ndihmojë
atë të individualizohet dhe të krijojë një imazh
të vetvetes. Shfaqen vështirësi përsa i përket
gjumit, të ushqyerit apo karakterit. Bebja, që
deri atëherë është i qetë, tashmë, duke u rritur
bëhet më i vështirë për t’u kuptuar dhe më
kërkues. Gjithashtu, duhet ditur se në periudhën
0-3 vjeç fëmija kalon një “adoleshencë të vogël”
shpesh konfliktuale. Në 3 vjeç fëmija kalon
krizën e jo-së (thotë “jo” për gjithçka, kërkon
të vendosë vetë për atë çka do të hajë, do të
veshë, lodrat që dëshiron të blejë, etj). Këto kriza
kundërshtuese e bëjnë shpesh fëmijën agresiv,
zemërak dhe të padurueshëm.
Çdo nënë përjeton këtë periudhë (0 – 3 vjeç) si
shumë të shpejtë dhe shpesh mund të shprehen
se nuk e njohin dot fëmijën e tyre, se ka qenë
më i qetë kur ishte më i vogël. Në fillim të kësaj
periudhe, ai është ende një bebe, nëna e mbante
në krahë. Në fund është një vajzë apo një djalë
i vogël që thotë “mirupafshim” duke tundur
dorën para se nëna të largohet. E gjithë kjo është
një rrugë e mbushur me kënaqësi të pafundme,
me zbulime te mëdha, rrugë që çon në zbulimin
e pavarësisë së tij, që nëna dhe fëmija do ta
përshkruajnë së bashku.
Në 3 vjeç fëmija është një person i vogël. Ai ka
tashmë një të kaluar, njohjet, përvojat e tij dhe
ndihet paksa mbret në ambientin familjar. Në
tre vitet që pasojnë (3-6 vjeç), fëmija do të hapet
ndaj ambientit të jashtëm. Ai do të bëjë shokë,
do të bëjë qindra pyetje mbi njerëzit dhe gjërat
(Pse hëna qëndron në qiell? Pse fluturojnë
zogjtë?, etj). Pse-të shpesh mbartin një intuitë,
imagjinatë dhe vëzhgim fëmijëror që çdo i rritur
do ta kishte zili. Në këtë periudhë ai do të zbulojë
se është një fëmijë në mes të mijëra të tjerëve.
Për të gjitha këto zbulime ai do të ketë një energji
të jashtëzakonshme, një gjuhë gjithnjë e më të
përkryer dhe një dëshirë për aventura.
Nevojat e fëmijës gjatë këtyre 3 viteve janë
relativisht të thjeshta: dashuri, siguri, hapje ndaj
botës. Ajo çka do të mësojë është shumë e gjerë:
do të kontrollojë sjelljen e tij, do të mbështetet
tek të tjerët, do të identifikohet me prindin e të
njëjtit seks, do të largohet nga nëna duke
zhvilluar pavarësinë dhe njohuritë e tij.
Çdo periudhë e jetës që kalon fëmija nuk është
e thjeshtë dhe shpesh shfaqen probleme të vogla
sjelljeje. Nga 3-6 vjeç, fëmija flet ende me trupin
e tij dhe është një e folur e veçantë, që prindërit
duhet të mësojnë ta deshifrojnë. Çdo simptomë
(dhembje barku pa arsye mjekësore, frika gjatë
natës, agresiviteti i tepruar, refuzimi i kopshtit,
etj) është një mesazh që fëmija ia drejton prindit
dhe thërret fort që ta dëgjojë.
Prindërit shpesh i kuptojnë këto vështirësi, i
zmadhojnë apo i anashkalojnë. Shpesh këto
shfaqje kalimtare shprehin vetëm kalimin nga një
etapë tek tjetra dhe zhduken vetë. Por jo rrallë
prindërve u është e nevojshme të ndihmohen nga
psikologu për të kuptuar këto vështirësi dhe që
fëmijët të mos stopohen në zhvillimin e tyre.
Më poshtë po japim në formë të përmbledhur
nevojat e fëmijës nga mosha 0-6 vjeç.
Nevojat Kryesore të Fëmijëve
Nevojat Fizike
0 – 9 muaj
Të hajë, të flejë, të jetë i larë, të përkëdhelet
dhe të tundet.
9 – 18 muaj
Të nxitet për të kërkuar gjithandej dhe për të
lëvizur.
c m y k
Të jetë i mbrojtur, sepse kurioziteti i tij e çon
kudo.
18 – 36 muaj
Të jetë i mbrojtur gjatë krizave të tij.
Të mësojë të kontrollojë frikën.
3 – 6 vjeç
Të ushtrojë aftësitë e tij në planin e motorikës
fine
dhe globale.
Nevojat afektive
0– 9 muaj
Dashuri
Kontakte fizike
T’i flasin
Ta stimulojnë
Ta rrethojnë
Të jetojë frustrime të vogla
9– 18 muaj
Ta inkurajojnë për të zbuluar.
T’i thuhet me qartësi ku janë kufijtë e tij.
18 – 36 muaj
Të bëjë zgjedhje të vogla.
Të afirmojë vetveten.
Të ndihet i sigurt pas një krize.
3 – 6 vjeç
Ta njohin si djalë apo vajzë.
Të tërheqë vëmendjen e nënës, nëse është djalë apo
të babait, nëse është vajzë.
Nevojat për të mësuar
0 – 9 muaj
Të jetë i stimuluar në planin vizual, auditiv dhe
taktil (prekës).
T’i flasin.
Ta dëgjojnë.
Të respektojnë ritmin e tij.
9 – 18 muaj
Ta lejojnë të eksplorojë në siguri të plotë.
Ta lejojnë të ngjitet, të zbresë, të vrapojë.
T’i emërtojë objektet, ndjenjat.
18 – 36 muaj
Të stimulojnë autonominë e tij duke i besuar.
Ta lenë të vishet vetë (të paktën pjesërisht).
Ta lejojnë të zgjedhë disa ushqime.
Ta çojnë në park.
Ta lenë të provojë.
3 – 6 vjeç
T’i propozojnë lojëra imagjinare.
T’i stimulojnë krijimtarinë në artet plastike.
Ta lejojnë të vizatojë, të presë.
T’i përgjigjen pyetjeve të tij.
Nevojat Sociale
0 – 9 muaj
Të ketë një person (nënë, edukatore) që të kujdeset
për të.
Të jetë në kontakt me persona të tjerë.
9 – 18 muaj
Të ndërtojë lidhje të ngushta me të dy
prindërit.
Të ketë mundësinë të imitojë fëmijë të tjerë.
18 – 36 muaj
Të jetë në kontakt me fëmijë të
tjerë.
Të ndërtojë lidhje me të rritur të
tjerë.
Të mësojë të ndajë ... Pak.
3 – 6 vjeç
Të ketë miq.
Të ndërtojë kontakte me të
rritur.



 

English Contents & Different Editorials of the Journal