Ta themi hapur

Mahniten shkencëtarët

Prof.dr.Ali Iljazi

Allahu i Madhëruar në Kuranin famëmadh thotë: “Thuaju: “Është Ai që ju ka krijuar dhe ju ka dhënë dëgjimin, shikimin dhe zemrat, e megjithatë ju pak e falënderoni!” (El Mulk: 23)
Teknologjia e trupit tonë është më lart se teknologjia që njerëzimi e ka prodhuar duke përdorur mbledhjen e informacioneve, përvojën dhe mundësitë. Sot, duke studiuar veshin e njeriut, duke parë këtë vepër madhështore të konstruktuar, shohim qartë Konstruktorin absolut.
Në shikim të parë veshi duket i thjeshtë, por pas lapës së veshit gjendet një strukturë fiziomorfologjike e përsosur dhe tejet delikate, e cila do të turpëronte edhe inxhinierinë më të përparuar. Duke vepruar bashkarisht, struktura e veshit të jashtëm, të mesëm dhe të brendshëm kryejnë operacione në largësi mahnitëse dhe virtuoze. Shkaku që kemi dy vesh është se ato formojnë një sistem stereo, i cili mundëson identifikimin e vendit nga vjen zëri. Veprimi i përpunimit të zërit në vesh dhe në qendrën e trurit është aq i saktë, saqë zëri që formohet afër njërit vesh e pastaj te veshi tjetër, mund të njihet si zëra të ndryshme kur intervali në mes tyre është i vogël, siç është 30 mikrosekonda. Virtuoziteti i veshit të njeriut është mahnitës dhe i pabesueshëm. Njeriu mund të dëgjojë zërin e mushkonjës jashtë dritares, edhe pse forca e zërit të saj, e cila arrin te veshi ynë nuk është më e madhe se një kuadrahonth vat. Sikur 100 kësi zërash (100.000.000.000.000.000) do të kombinoheshin, duke u kthyer në energji elektrike, energjia do të mjaftonte për një llambë për lexim. Senziviteti i veshit është mahnitës. Lëvizja e membranës timpanike në ngacmimin e dëgjimit minimal të zërit me frekuencë 1.000 Hz është afro e 1000 milionë pjesë të centimetrit, shumë më e vogël se diametri i atomit të hidrogjenit. Lëvizjet e membranës basilare në ngacmime të njëjta janë njëqind herë më të vogla, përafërsisht sa madhësia e bërthamës së atomit. Kjo paraqet limitin e fundit të performansës. Sikur të rritej më tepër senzitiviteti i veshit, do të ishim të vetëdijshëm në bombardimin konstant të membranës timpanike me molekulat e ajrit, por edhe me limitin ekzistues. Është interesant se ne nuk e dëgjojmë rrjedhën e gjakut tonë nëpër enët e vogla të gjakut në membranën e timpanit. Kjo ndodh, sepse veshi ka aftësi të injorojë sinjalet, të cilat janë të pranishme vazhdimisht. Kështu, veshi, gjithashtu, e bën njeriun qenien më muzikale. Pa asnjë ushtrim muzikor jemi në gjendje të dallojmë tonin A në piano nga toni identik i violinës. Mund të dallojmë edhe kombinimin e notave të ndryshme muzikore, karakteristike për secilin instrument, i cili prodhon nota. Veshi është në gjendje të hedhë zhurmën duke zgjedhur njëkohësisht vetëm një zë të ngjashëm. Edhe gjatë gjumit, veshi vazhdon të funksionojë me mundësi të pabesueshme, sepse truri është në mundësi të interpretojë dhe të zgjedhë sinjalet që ia përcjell veshi. Kështu që njeriu mund të flerë i qetë në mes të komunikacionit të zhurmshëm dhe në zhurmën e televizorëve në fqinjësi, por njëkohësisht të zgjohet nga një zë i lehtë. Qeni që leh, goma e makinës në lëvizje, hapat, të gjithë mund të identifikohen. Në realitet veshi normal mund të dallojë afro 400.000 zëra. Veshët, pos kësaj, që janë një sistem stereofonik të dëgjimit me një siguri të lartë, po ashtu janë përgjegjës për mbajtjen e baraspeshës së trupit. Kjo është e siguruar me ndihmën e dy sistemeve të vendosur në veshin e brendshëm. Prej të gjithë organeve të trupit, pak janë ata që mund të arrijnë shumë brenda një hapësirë kaq të vogël sa veshi. Sikur inxhinieri të kërkonte të kopjonte funksionet e veshit, do t'i duhej përafërsisht një inç kub të sistemit dëgjues, i cili do të përfshinte prezencën e rezistuesit me induksion, analizatorin mekanik me mundësi të gjera, drejtues shumë kanalesh për transmetimin e energjisë mekanike në atë elektrike, sistem për mbajtjen e bilancit hidraulik delikat dhe sistem komunikativ dy drejtimesh. Por edhe nëse do të kishte sukses, nuk do të arrihej funksioni mahnitës i veshit. Shumë shpezë dhe kafshë kanë mësuar që njëra - tjetrës t'ia përcjellin sinjalet me zërat e tyre, por, vetëm ne njerëzit kemi mësuar t'i lidhim mendimet abstrakte me zëra, duke lidhur fjalët, duke prodhuar gjuhët që i përdorim si mjet komunikimi.

Sot në botë kemi shumë gjuhë (afro 6000). Le të krahasojmë cilësinë dhe teknologjinë e lartë të paraqitjes në vesh dhe në tru, me teknologjinë e prodhuar nga njeriu. Ashtu si në rastin e imazheve, janë shpenzuar dekada duke u përpjekur të gjenerohen zëra të ngjashëm me origjinalin. Rezultatet e këtyre zbulimeve janë magnetofonët, sisteme zanore me siguri të lartë, sisteme të analizimit dhe përpunimit të tingujve me anë të ndarjes së tyre sipas frekuencave. Me gjithë këtë teknologji të lartë, të mijëra ekspertëve që punojnë, prapë nuk është mundur të prodhohet një pajisje e tillë që do ta arrinte cilësinë e perceptimit të tingullit si veshi. Mendoni për sistemet e teknologjisë së lartë “Hi Fi”, që janë prodhuar nga kompanitë më me emër në industrinë e muzikës. Edhe në këto pajisje, zëri i regjistruar “humb” diçka nga cilësitë e tij, sepse kur ju e hapni pajisjen, dëgjoni gjithmonë një tingull të caktuar para se të fillojë të dëgjohet muzika. Është e qartë se veshi dhe të gjitha pjesët e tjera të trupit të njeriut janë produkt i krijimit madhështor. Andaj është e qartë se përgjegjësia jonë themelore e përdorimit të veshit, syrit dhe trurit është për të parë ekzistencën e Allahut, fuqinë dhe dijen e Tij të pafund. Duke u shërbyer me begatitë e shqisave dhe aftësitë hulumtuese të universit të pafund, do të mësojmë edhe më shumë për ligjet fizike që drejtojnë ato. Dimë se ato ligje janë fikse dhe konsistuese dhe që vlejnë për çdo pikë të universit. Kjo shkon në favor të faktit që është një Krijues dhe sistemi i Tij është i pandryshuar, siç aludon verseti i Kuranit fisnik: “Kështu ka qenë ligji i Allahut edhe për ata që kanë qenë më parë! Ti kurrsesi nuk do të gjesh ndryshim në ligjet e Allahut.” (Ahzab: 62)

Imazhi i fituar në sy është kaq i mprehtë dhe i qartë, saqë as teknologjia e shekullit tonë nuk e ka arritur. Për shembull shikoni në librin që po lexoni, pastaj ngrini kokën dhe shikoni përreth. A keni parë imazhe kaq të mprehta dhe të qarta në një vend tjetër? Edhe televizioni, me ekranin më të avancuar në botë, nuk mund të sigurojë imazhe kaq të mprehta. Për më shumë se 100 vjet, mijëra inxhinierë janë munduar të prodhojnë një televizor tridimensional, i cili do të mund të arrinte cilësinë e shikimit të syrit. Ata kanë arritur të shpikin një sistem Tv tridimensional, por ai nuk mund të shihet pa vendosur një palë syze speciale. Për këtë Allahu i madhërishëm në Kuranin famëmadh thotë: “A nuk i kemi dhënë Ne atij dy sy?” (El Beled: 8)

Tërë syri, si organ periferik i receptorit optik, mund të krahasohet me aparatin fotografik (por është afro 3.000 herë më i ndjeshëm se kamera më precize), ku pjesa e parme e tejdukshme i lëshon dhe i thyen rrezet e dritës, pikërisht sikurse sistemi i thjerrëzave që i drejton fytyrat e objektit në film. Rrezet e dritës, si dhunti e Allahut të madhërishëm i ngacmojnë kunjëzat dhe thupërzat me intensitet të mjaftueshëm. Ky ngacmim, që shkaktohet nga proceset biokimike, përcillet nëpërmjet nervit optik deri në pjesët kortikale të trurit. Me ndihmën e kunjëzave pranohet drita e ditës (me ngjyrë) ndërsa me ndihmën e thupërzave drita e muzgut (bardhë e zi). Numri i atyre arrin në 130 milionë. Është vërtetuar se gjatë procesit të të parit, d.m.th. ngacmimit të thupërzave, funksioni i tyre është i lidhur për një materie speciale, e cila gjendet në to dhe quhet purpuri i të parit (rodopsinë) për krijimin e së cilës nevojitet vitamina A. Kur drita bie në thupërza, rodopsina absorbon energjinë e dritës, duke e transformuar në lumirodopsinë. Energjia e absorbuar nga drita i jep lumirodopsinës sasi të madhe të energjisë së lirë. Nga kjo, në pjesë të sekondës, lumirodopsina ndahet në metarodopsinë, i cili është i paqëndrueshëm dhe ndahet në retinën dhe skotopsinë. Skotopsina shkakton potencial elektrik lokal, i cili vepron direkt në membranën e thupërzave, duke shkaktuar potencial receptor. Impulset përcillen deri te qelizat ganglionale, të cilat transmetojnë impulset nervore çdo 5 sekonda, bile edhe kur retina ndodhet në errësirë të plotë. Para të gjitha këtyre fenomeneve dhe mrekullive të panumërta të Krijuesit të përsosur, nuk na mbetet tjetër vetëm ta lavdërojmë dhe ta falënderojmë nga thellësia e zemrës, duke kujtuar versetin kuranor: “E mandej, pikën e farës e bëmë droçkë gjaku, e pastaj e bëmë copëz mishi pa formë; mandej, me atë mish bëmë eshtrat, pastaj i veshëm eshtrat me mish dhe pastaj e bëmë atë (njeriun) krijesë tjetër (duke i futur shpirtin). Qoftë lartësuar Allahu, Krijuesi më i përsosur!” (El Muminun: 14)

English Contents & Different Editorials of the Journal