Revista Familja Online

Nr. 5 (86) MAJ 2008

ARKIVAT

FAMILJA 2008 NR.III
FAMILJA 2008 NR.II
FAMILJA 2008. NR I
FAMILJA 2007. NR XII
FAMILJA 2007. NR XI
FAMILJA 2007, NR X
FAMILJA 2007, NR. IX
FAMILJA 2007, NR. VIII
FAMILJA 2007, NR. VI

FAMILJA 2007, NR. IV

FAMILJA 2007, NR. III
FAMILJA 2007, NR. II
FAMILJA 2007, NR. I
FAMILJA 2006, NR. XII

FAMILJA 2006, NR. XI

FAMILJA 2006, NR.X

                FAMILJA 2006, NR.V
                familja 2006, nr.iv
                FAMILJA 2006, NR.III
                fAMILJA 2006, NR.II
                FAMILJA 2005, nr.x
                FAMLJA 2005, NR IX
                FAMILJA 2005, Nr. V
                FAMILJA 2005, Nr. IV

FAMILJA 2005, Nr. III

FAMILJA 2005, Nr. II

FAMILJA 2005, Nr. I

  FAMILJA 2004, Nr. XII

 FAMILJA 2004, Nr. XI

FAMILJA 2004, Nr. x

 FAMILJA 2004, Nr. ix

   FAMILJA 2004, Nr. VIII

  FAMILJA 2004, Nr. VII

 FAMILJA 2004, Nr. VI

FAMILJA 2004, Nr. V



 

Kuriozitete

Burri, me moshė mė tė madhe, qė ėshtė ngjitur nė majėn e malit Everest ėshtė Yuichiro Miura, nga Japonia. Ai u ngjit mė 22 maj 2003,  kur ishte 70 vjeē e 222 ditė. Miura ėshtė njė skiator profesionist. “Bėmat” e tij janė shumė tė njohura. Nė vitin 1970 ka bėrė ski nė lartėsi 8000 metra.

 

Gruaja, me moshė mė tė madhe, alpinistja Tamae Watanobe (Japoni), mė 16 maj 1970, nė moshėn 63 vjeē e 177 ditė, ėshtė ngjitur nė majėn e Everestit.

 

Ujėvara Angel, nė njė degė tė lumit Caroni nė Venezuelė  ėshtė ujėvara mė e lartė nė botė. Lartėsia e rėnies ėshtė 978 m. Ėshtė quajtur Angel pėr nder tė pilotit dhe kėrkuesit tė mineraleve, amerikanit Jimmie Angel, i cili e  zbuloi atė nė vitin 1935.

    Ujėvarat mė tė mėdha:

- Nė Mbretėrinė e Bashkuar ėshtė Eas Coul Aulin nė Malėsinė e Skocisė 201 m;

-  Nė Amerikėn e Veriut ėshtė ujėvara Yosemite 739 m;

- Niagara nė kufirin SHBA – Kanada ka prurjen mė tė madhe mesatare vjetore tė ujit nė botė prej 5940 m kub nė sekondė.

 

 Ujėvara Viktoria, ėshtė me pamje mahnitėse, 109 m e lartė, nė lumin Zambesi, nė kufirin midis Zimbabves dhe Zambies, e eksploruar nė vitin 1855. Nė fillim quhej “Tym e mjegull qė gjėmon”. Gryka gjarpėruese poshtė ujėvarės pėrshkohet nga njė rrugė automobilistike 198 m e gjatė, e nga njė urė hekurudhore 94 m e gjatė pėrmbi lumė.

 

Uji mbulon afro tri tė katėrat e sipėrfaqes sė tokės dhe pėrllogaritet qė 97.4 pėr qind e tij ėshtė nė oqeane, 2 pėr qind nė mbulesa prej akulli dhe vetėm 0.6 pėr qind ujė i ėmbėl.

Uji mbretėror ėshtė pėrzjerja e tri vėllimeve tė acidit klorhidrik (HCl) tė pėrqėndruar me njė vėllim tė acidit nitrik (HNO3) tė pėrqėndruar. Ėshtė agjent shumė i fortė oksidues dhe prandaj e tret arin, reaksion qė asnjė nga acidet e zakonshėm nuk mund ta bėjė i vetėm.

 Liqeni mė i madh i izoluar Manitoulia, ka njė sipėrfaqe 2766 km 2, nė pjesėn kanadeze tė Lake Huron.

 

Liqeni i Bajkalit mė i madhi nė Siberinė Jugore, mė i madhi me ujė tė ėmbėl nė Azi dhe mė i thelli nė botė. Sipėrfaqja 349 km² dhe thellėsia 1743 m.

 

Ishulli mė i madh, rrethuar kryesisht  me ujra tė ėmbla ėshtė Ilha de Maraj, nė grykėn e lumit Amazona, nė Brazil, sipėrfaqja e tė cilit ėshtė 48000 km².

 

Topi mė i madh prej gome ėshtė ndėtuar nga Johnn Bain (USA) mė 22 tetor 2003, me perimetėr 4.59 m dhe me peshė 1.415 kg.

 

Kopshti mė i madh ėshtė ngritur nga Andre Notre (Francė). Kėtė kopsht tė mrekullueshėm ai e ndėrtoi pėr nder tė mbretit Luigji XIV i Versajės. Kopshti dhe parku janė ndėrtuar nė zonėn qė dikur ka qenė  moēalishte. Kopshti ka njė hapėsirė prej 100 ha.

 

Telefoni i lėvizshėm. Idea pėr telefonin e lėvizshėm ėshtė konceptuar nė Lucent Technolgis Bell Lobs, Neė Jesey, mė 1947. I pari telefon lėvizės ėshtė shpikur nga Martin Cooper (USA), i cili i bėri telefonatėn e parė rivalit tė tij Joel Engel, 3 prill 1973, qė ishte njė ndėr kėrkuesit kryesor nė Bell Lobs.

Telefoni i parė celular ėshtė shitur nė Japoni, mė 1979.

 

Lojėrat Olimpike janė zhvilluar 25 herė, ndėrsa tri herė tė tjera janė programuar, por nuk janė kryer, pėr shkak tė Luftrave Botėrore. Pėr herė tė parė ato janė zhvilluar nė vitin 1886 nė Athinė, Greqi, pėr koecidencė edhe sė fundi po nė Athinė, nė vitin 2004.

            Nė SHBA janė zhvilluar 4 herė, ndėrsa nė Gjermani, Britaninė e Madhe dhe nė Francė nga 2 herė.

            Kėtė vit, (2008), do tė zhvillohen nė  Kinė, (Pekin)

Njėsitė e matjes. Njėsitė e para tė matjes drejtėvizore shpesh buronin nga pėrmasat trupore. Kėshtu kuti egjiptian, i cili doli rreth 3000 vjet p.e.s, bazohej nė largėsinė nga bėrryli deri te maja e gishtit tė dorės. Mė pas, u krijuan njėsi matėse standarde mė tė sakta. Kuti mbretėror egjiptian (524 mm) u standartizua me njė kut mostėr prej mermeri tė zi.

            Panairet e mėdha tė Evropės, nė shekullin e XII dhe XIII  i detyruan tregtarėt e vendeve tė ndryshme tė pėrdornin tė njėjtat njėsi matėse. Nė Angli mbetėn shumė variante tė vetat.

            Nė shekullin e XVIII nė Francė, pas revolucionit frances, nisi tė pėrdoret sistemi metrik. Ky sistem, ku ēdo njėsi pjesėtohet ose shumėzohet me dhjetė, do tė dilte mė racional e praktik. Sistemi dhjetor u pėrhap nė Evropė e nė shumė vende tė tjera gjatė shekullit tė XIX, kurse nė shekullin e XX u bė bazė pėr sistemin bashkėkohor tė quajtur Sistemi Ndėrkombėtar i Njėsive (SI), qė pėrdoret sot. Nė SHBA ende nuk ka ligje tė pėrgjithshme shtetėrore pėr tė zbatuar sistemin metrik.



English Contents & Different Editorials of the Journal


 


Shtypshkronja Mileniumi i Ri
Tel: +355 4 2555 22
Cel: +355 68 26 44699

Copyright © Revista Familja 2008