As vet karikaturisti nuk e imagjinonte, ndërkohë që lapsi i tij rrëshqiste në letrën e bardhë, se kjo vepër që po realizonte, jashtë naivitetit, do ta ngrinte në një shkallë apo nivel më të lartë dashurinë e muslimanëve për profetin e tyre, si dhe kureshtjen e mijërave të tjerëve për të ditur rreth këtij njeriu të madh.
Më parë, shumë pak e njihin gazetën “Jylland Posten”, e cila, po ashtu, nuk e kishte imagjinuar, se një bum i tillë gazetaresk, do të kthehej në një torturë të vërtetë mediatike.
Është i çuditçshëm fakti se si përzgjidhet blasfemia për të matur shkallën e lirisë së shprehjes në disa vende të caktuara. Blasfemia është blasfemi dhe liria e shprehjes është liri e shprehjes. Këto janë gjëra të ndara. Përqeshja, tallja, poshtërimi nuk janë kritere për të vlerësuar arritjet e lirisë së të shprehurit, përkundrazi, vërtetojnë degradimin e saj.
Liria e shprehjes është ajo kategori e së drejtës, e cila futet në liritë relative. Liria e mendimit është ajo kategori e së drejtës që futet në liritë absolute, si liri personale e çdo individi për t’iu afruar botës që e rrethon. Ndërsa, liria e shprehjes nuk mundet asesi të jetë absolute, sepse kushtëzohet nga faktorë moralë e shoqërorë dhe e bën atë relative në sajë të kushteve dhe konjukturave të realitetit. Kështu, çdonjëri nga ne ka mendime të ndryshme për persona të ndryshëm, por, të shprehurit ndaj tyre varet nga marrëdhëniet shoqërore dhe kriteret etiko-morale, duke bërë kështu që shpeshherë në mes të menduarit të tij dhe të shprehurit të ketë diferenca të mëdha.
Tani shohim se me rastin e karikaturave apo blasfemive të tjera të çdo ane qofshin, duan që lirinë e shprehjes, nga një liri relative ta kthejnë në një liri absolute dhe lirinë e mendimit nga një liri absolute dhe e pakufizuar në një liri relative, sipas tekave të grupimeve të caktuara, duke prishur kështu natyrshmërinë e përbërjes së njeriut dhe të marrëdhënieve shoqërore.
Liria e shprehjes është një nga shtyllat e demokracisë, po ashtu siç është edhe liria e besimit. Për sa kohë që të dyja mendohej se shkonin paralel askush nuk shqetësohej për vijueshmërinë e tyre, tani që me këtë rast këto të dyja nga keqimpostimi i tyre u përplasën, lindi pyetja, liri e shprehjes apo liri e besimit?
Ato janë të pandara nga njëra-tjetra brenda një konteksti të caktuar. Ndarja mekanike e lirisë së shprehjes nga besimi (të paktën ai islam) dhe absolutizimi i tij, çon në dogmatizim të kësaj të fundit dhe çdo dogmatizim ka premisa për t’u kthyer në diktat. Kështu, mund të themi se, nëse vazhdohet me absolutizim të pakufi të lirisë së shprehjes, duke mos përcaktuar limite njerëzore, rrezikojmë ta kthejmë lirinë e shprehjes nga shtylla e demokracisë në godinën e diktatit, të një diktati “ të lirisë së shprehjes”.
Natyrisht, secili nga ne, edhe pse në disa raste nuk duam ta pranojnë e dimë që në marrëdhëniet shoqërore ka kufij të mirëpërcaktuar, ka një kuadër etiko-moral, i cili respektohet pikërisht për të ruajtur thurjen sociale në rastin më të keq, dhe për të përmirësuar dhe ngritur në një nivel më të lartë shoqërinë, në rastin më të mirë. Ndaj edhe karikatura të tilla absolutisht nuk tregojnë ndonjë fitore të demokracisë në kontekstin e lirisë së të shprehurit, por vetëm na kujtojnë të gjithëve ne, se kufiri për të cilin folëm më lart, është cënuar. Dhe kur kufijtë cënohen e kemi shumë të vështirë të parashikojmë pasojat. Prandaj, në përgjithësi, morali i gjithë kësaj që ndodhi na kujtoi se shoqëria njerëzore dhe bota muslimane në veçanti e ka kufirin e vet të mirëpërcaktuar dhe se liria e e shprehjes mbi të gjitha duhet të jetë bashkudhëtare me përgjegjshmërinë.
Pasojat të gjithë ne i pamë. Pjesa më e madhe e besimtarëve muslimanë nuk mund të pajtohen me aktet e dhunshme të bërë nga disa grupime të caktuara në disa zona të nxehta të vendeve muslimane, të cilat tymin e luftës e transformuan për pak ditë në tymin e djegies së përfaqësive diplomatike skandinave. Duke i dhënë material kamerave “të uritura” në kërkim të hijeve të fondamentalizmit. Bota muslimane ka patur reagime shumë më diplomatike dhe shumë më të efektshme se ato që na servirën monopolistët e lajmit në botë. Me muaj të tërë, një lëvizje e fuqishme diplomatike u shoqërua edhe me një lëvizje të fuqishme të titullarëve të fesë për të shpjeguar në mbarë botën realitetin rreth figurës së profetit Muhamed dhe se fitilat e bombat janë pajisje ushtarake dhe nuk kanë gjë të përbashkët me mësimet e fesë.
Paralelizma të tipit “muslimanë barbarë”, të bërë nga ndonjë gazetar në Shqipëri, i tipit Babaramo, që mundohet që të kuptojë botën vetëm me 5 pyetje, janë patetike dhe tregojnë se mllefi vazhdimisht i bën striptizë injorancës së thekur që vegjeton në kokën e tij për çështje të tilla. Ndaj edhe përgjegjshmëria është kriter bazë që kërkohet nga gazetarët dhe opinionistët jo vetëm në raste të tilla, por gjatë gjithë punës së tyre normale.
Është për t’u përshëndetur deklarata e kryeministrit danez Rasmussen në lidhje me karikaturat, e lëshuar para një muaji, ku ndër të tjera thuhej: “…Në një deklaratë për shtyp mbrëmë “Jylland Posten” i kërkoi falje botës muslimane…. Me anë të kësaj deklarate dua të theksoj mendimin tim personal se unë respektoj ndjenjat fetare të njerëzve të tjerë. Si rrjedhim, unë për veten time nuk do të zgjidhja kurrë të përshkruaja simbolet fetare në këtë mënyrë… Dua të theksoj se qeveria daneze dënon çdo lloj shprehjeje, veprim apo shenjë si përpjekje për të demonizuar grupet e njerëzve mbi bazën e besimit të tyre fetar apo prejardhjes etnike. Është një lloj gjëje që nuk i takon një shoqërie, e cila është e bazuar mbi respektin për qeniet njerëzore individuale…”(31 Janar 2006).
Liria e shprehjes dëmtohet në përmasa shumë të mëdha nëse flamurin e mbrojtjes së saj e merr fanatizmi kulturor, i cili nga ana e vet prodhon efektin e kundërt me lirinë e shprehjes.
Po ashtu, është gabim për ata që mendojnë se liria e shprehjes dhe demokracia duhet të merren herë pas here në provim, duke futur si tezë provimi blasfeminë apo poshtërimin ndaj kolosëve të njerëzimit. Kjo më tepër ngjan me një eksperiment pervers për të testuar, se sa me lirinë e shprehjes, duke sjellë rënien e lirë të shoqërisë njerëzore drejt humbjeve të vlerave. Provimin e vet demokracia e kalon duke garantuar liritë themelore të njeriut, ku e drejta për pacënueshmërinë dhe integritetin moral të tij është pjesa më e rëndësishme e saj dhe treguesi kryesor i limiteve të pashkelshme.A