Opinion        

Edhe nami, edhe syri N.K

Në kohën e regjimit socialist, jashtë vendit pak na njihnin edhe pse udhëheqja e asaj kohe, na thoshte se gjithë bota i mban sytë tek ne, sepse sipas saj, ishim model, etalon për ta, ndaj ata synonin të na arrinin, të bëheshin si ne. Por, ajo kohë iku. Shqiptarët e mbyllur si në kafaz vërshuan si cunam në Greqi, në Itali e në tërë Evropën. Shumë të huaj tek ne shqiptarët, (me ose pa të drejtë), filluan të shohin jo vetëm njerëz të “botes së tretë”, njerëz të varfër e të pazhvilluar, por edhe njerëz të hurit e të litarit. Pati, dhe për fat të keq vazhon të ketë akoma, shqiptarë që “kontribojnë”  në këtë imazh, por  kësaj ane, jo pak i fryu edhe media e shkruar e ajo vizive e këtyre vendeve.

“Më mirë të të dalë syri se sa nami”, kështu thotë një fjalë e urtë e popullit.- “Por, ne, - më thoshte një i njohur që porsa ishte kthyer nga Itali, ku punon prej disa vitesh si emigrant,- na ka dalë edhe nami, edhe syri. Dashakeqësia arrin deri aty sa çdo gjë të keqe, pa një pa dy, vrapojnë ta  prezantojnë si vepër të shqiptarëve. Dhe kur e vërteta del açik, nuk marrin mundimin të përgënjeshtrojnë atë që vetë e kanë sajuar”. Shqiptarët kishin dëgjuar, fjala vjen, vetëm emrin “mafje”, “drogë”, “trafikant”, etj, si u orjentuan ata kaq shpejt në botën e kapitalit e na u bënë tak-fap anëtarë apo drejtuesë të këtyrë organizatave famëkeqe?

Imazhin e prishim jo rrallë edhe vetë. Kështu, ndodh që shoqata që merren me rehabilitimin e grave e vajzave të trafikuara për prostitucion, me qëllim për të përfituar sa më shumë fonde, raportojnë në organizma të ndryshme nërkombëtare e publikojnë në media, shifra të ekzagjeruara, të pavërteta, duke i shkaktuar një dëm të madh imashit të femrës shqiptare. Kur raportohet me kaq papërgjegjësi nga vetë ne, s’ka pse skenaristë e regjizorë italianë, në filmat e tyre, të mos  i emërtojnë  personazhet pa moral, sikur janë vajza e djem shqiptarë. Si kudo, edhe në Shqipëri, ka të tillë, se nuk ka pyll pa derra, por veç bota shpirtërore e shqiptarit  nuk është më pak e pasur se e çdo evropiani.

Të huaj, kalimtarë të rastit nëpër Shqipëri apo të ardhur enkas për të studiuar fusha të ndryshme, kanë shkruar në ditarët e tyre, në publiçistikë, në veprat letrare a studimore, veç mbresave, edhe përfundime e vlerësime, që rrallë i ndesh nga studiuesit shqiptarë. Që herët, shqiptarin e kanë parë si njeri krenar e të thjeshtë, trim, njeri i besës dhe i sakrificës, por edhe që rrezikon shpejt kokën dhe pasurinë. Ishin të shumta arsyet që  e detyruan atë të mbante pushkën në krah. Bajroni, shumë vite më parë ka pasur shkruar: “Shqiptarët nuk janë pa virtyte, veç ti kishin më të arrira”. Bukur, shumë bukur e ka thënë. Me  sa realizëm aq dhe me shumë dashuri.

Është fakt që tek ne ka vetëgjyqësi, rrjedhojë e zhvillimit dhe e mungesës së besimit tek organet e drejtësisë. Media duket sikur i mëshon më shumë nga sa duhet këtij fenomeni, duke e pasqyruar thjesht, vetëm si fakt, që mbush faqet e gazetave dhe ekranet e televizioneve, në vend që të qëndrojë më shumë tek shkaqet dhe në masat për parandalimin e tyre. Kalimi si në paradë i vetëgjyqësive, i grindjeve e sherreve të të rinjëve për shkaqe banale, që përfundojnë më pas në përdorimin e thikave e armëve, i vrasjeve edhe brenda familjes, për një pëllëmbë tokë apo për një vijë uji e deri tek hakmarrjet, zakon që vjen nga lashtësia në kohët moderne, etj, ndikojnë për keq tek të paformuarit dhe tek ata me moral të deformuar, duke krijuar përshtypjen se këto janë probleme të zakonshme, që behen përditë e nga kushdo, e nuk është ndonjë hata  e madhe edhe nëse ai vepron në atë mënyrë.

Në politikë toni ngrihet dhe zëri trashet, por dhe aty veç duhet të ketë moral. Nuk mund të zbardhesh vetë (nëse je i zi), duke u munduar të nxish e bësh pis kundërshtarin. Njerëzit që shikojnë e dëgjojnë, në sheshe dhe në ekranin e vogël të televizorit, dinë të mendojnë dhe të vlerësojnë për ato çfarë thuhen nga politikanët. Zhargonet dhe epitet e tyre fyese, më shumë prishin imazhin e vendit dhe të shqiptarit, se sa ngjisin për votë, për të cilën ata i lëshojnë. Imazhin nuk ta rregullon kush, aq më pak të huajtë, po nuk punove për ta  rregulluar vetë. Mirkuptimi, toleranca, janë pasuri të një shoqërie  të kulturuar, e njerëzve të emancipuar, dhe klasa politike s’ka pse të japë shëmbullin e keq, përkundrazi ajo duhet të nxitë e mbështesë lëvizje që portretizojnë shqiptarin njeri të kohës, europian.

               Toleranca midis besimeve fetare, nga të gjitha kategoritë e shtresat e shoqërisë, konsiderohet vlerë e çmuar e popullit tonë, (ndonjë mundohet ta quajë këtë mungesë të kulturës fetare?!), por rrallë shohim për të mos thënë fare, që kjo vlerë e shoqërisë sonë të trajtohet në gjini të ndryshme të letërsisë e arteve tona të bukura. Shëmbuj të spikatur të një harmonije e bashkëjetese fetare, familjare e shoqërore, shohim që nga lashtësia e akoma më shumë në kohën e sotme. Me sa kënaqësi do shikohej, dëgjohej e lexohej një vepër e tillë. Sa mbresa dhe emocione  krijojnë ato.

               Gjatë diktaturës janë bërë filma shumë të bukur, natyrisht ka pasur edhe me doza të mëdha idoligjizimi. Në vitet e demokracisë, për arsye të njohura, janë prodhuar pak filma, por të bën përshtypje fakti që shumë prej tyre, me të veçantat e specifikat që trajtojnë, shqiptarin e nxjerrim jo njeri të zakonshëm. Secili  nga filmat për të cilët bëhet fjalë, i parë i veçuar, pa e lidhur me të tjerët qëndron, (ndaj nuk duam të zemë në gojë ata me emër), por duke i parë njëri-pastjetrit, së bashku, se ata janë pak, duket se  nuk po vemë vetulla, por po nxjerrim sytë,  bile më thellë nga sa na i nxjerrin dashakeqësit e huaj. A po mos vallë kështu u pëlqen të huajve me të cilët bashkëpunojmë? Nëse  duam te respektojmë veten e të kujdesemi për imazhin tonë, ato nuk mund t’i gëzojmë pa qenë të vemendshëm e të mirkuptueshëm me gjithë shoqërinë. Atëhere nuk ka për të na dalë as nami, as syri.

English Contents & Different Editorials of the Journal