Revista Familja Online

Nr. 7 (88) KORRIK 2008

ARKIVAT

FAMILJA 2008 NR.VI
FAMILJA 2008 NR.V
FAMILJA 2008 NR.III
FAMILJA 2008 NR.II
FAMILJA 2008. NR I
FAMILJA 2007. NR XII
FAMILJA 2007. NR XI
FAMILJA 2007, NR X
FAMILJA 2007, NR. IX
FAMILJA 2007, NR. VIII
FAMILJA 2007, NR. VI

FAMILJA 2007, NR. IV

FAMILJA 2007, NR. III
FAMILJA 2007, NR. II
FAMILJA 2007, NR. I
FAMILJA 2006, NR. XII

FAMILJA 2006, NR. XI

FAMILJA 2006, NR.X

                FAMILJA 2006, NR.V
                familja 2006, nr.iv
                FAMILJA 2006, NR.III
                fAMILJA 2006, NR.II
                FAMILJA 2005, nr.x
                FAMLJA 2005, NR IX
                FAMILJA 2005, Nr. V
                FAMILJA 2005, Nr. IV

FAMILJA 2005, Nr. III

FAMILJA 2005, Nr. II

FAMILJA 2005, Nr. I

  FAMILJA 2004, Nr. XII

 FAMILJA 2004, Nr. XI

FAMILJA 2004, Nr. x

 FAMILJA 2004, Nr. ix

   FAMILJA 2004, Nr. VIII

  FAMILJA 2004, Nr. VII

 FAMILJA 2004, Nr. VI

FAMILJA 2004, Nr. V



 

Brenda familjes

Ajri i shoqėrive

Hamdi NUHIJU

“Edukoje fėmijėn tėnd, sepse je pėrgjegjės pėr tė, pėr atė se si e ke edukuar dhe ēka e ke mėsuar, ndėrsa fėmija ėshtė pėrgjegjės pėr nėnshtrim ndaj Zotit dhe nėnshtrim ndaj teje.” Abdullah ibn Omerit (r.a)

Fėmijėt tanė janė pasuria mė e madhe qė na ka dhėnė Allahu (xh.sh). Gjithashtu ata janė sprovė pėr ne nė kėtė botė dhe pėrgjegjėsi pėr ditėn e Llogarisė. Ata janė sytė tanė, me tė cilėt shohim mundin tonė, shpenzojmė kohė, energji dhe vullnet, shpresa jonė pėr njė pleqėri tė lumtur.

Hammad ibn Seleme transmeton prej Ebu Hurejres (r.a) se Pejgamberi (a.s) ka thėnė: “Me tė vėrtetė robit do t`i shtohen gradat dhe do tė thotė: O Zoti im, prej nga kjo.”” Kjo ėshtė pėr shkak tė kėrkimit tė faljes sė fėmijės tėnd pas vdekjes tėnde.” (hadithi gjendet nė librin: “Njė Buqetė lulesh pėr fėmijėt tuaj”, Ibėn Kajjim El Xhevzi , Shkup 2007 fq.19).

Allahu (xh.sh), pėrveē qė na ka sprovuar me fėmijėt tanė, na ka mundėsuar qė, pėrmes tyre, tė na shtohen edhe gradat tona pas vdekjes sonė. Por, a do tė na shtoheshin gradat pas vdekjes, nėse fėmijėt tanė nuk i edukojmė me Islam? Shpeshherė pyetemi se ku qėndrojnė problemet e shumta nė shoqėrinė tonė ballkanase, pse kemi gjenerata tė paedukuara me Islam, pse po shuhet nderi familjar, respekti i ndėrsjellė, etj... Ka shumė faktorė qė kanė ndikuar nė kėtė gjė, por kryesori, normalisht ėshtė ai i edukimit tė fėmijėve tanė me Islam. Ky edukim duhet tė realizohet fillimisht nga vet ne, lidhur me kėtė Muhamedi (a.s) na sqaron se fėmija edukohet 20 vite para lindjes sė tij. Si edukohet 20 vite para lindjes? Pėr tė edukuar njė fėmijė tė shėndoshė me Islam, sė pari, duhet qė tė edukohemi vetė, tė zgjedhim njė grua besimtare, e cila edhe ajo ėshtė e edukuar me Islam dhe pastaj ta edukojmė edhe fėmijėn tonė nė frymėn islame. Pra, procesi i edukimit ėshtė i vėshtirė, i rėndėsishėm, i thjeshtė, por njėkohėsisht edhe mjaft kompleks.

Imam Shafiu (r.a) pjesėn mė tė madhe tė jetės sė tij nė mėsimin dhe ligjėrimin e Islamit e ka kaluar nė sqarime dhe mėsime rreth edukatės dhe moralit islam, ndėrsa shumė pak vite i kushtoi fikhut islam. Paramendoni kėtė fakih tė madh, njėrin prej themeluesve tė katėr shkollave juridike, bazamente tė mėsimit tė fesė, i kushtoi kaq shumė rėndėsi edukatės ...

Pėr edukatėn dhe moralin ėshtė shkruar shumė nė kėto troje, por shumė pak ėshtė punuar nė praktikė. Duhet tė ekzistojė nė ēdo pore tė jetės sonė edukata islame, si njėra prej shtyllave kryesore tė depėrtimit tė mesazhit islam nė zemrat e miliona njerėzve. Si popull ne nuk guxojmė qė mesazhin islam tė mos e pėrēojmė. Hallka e parė e zinxhirit tė pėrēimit tė kėtij mesazhi islam ėshtė familja jonė, gjegjėsisht fėmijėt tanė. Po arritėm qė tė gjithė ne tė ndėrtojmė sheriatin nė shtėpitė tona, nuk do kemi nevojė ta kėrkojmė sheriatin nė nivel kolektiv, por ajo do tė bėhet ajri pa tė cilin nuk mundemi tė frymojmė.

Fėmijėt tanė janė dhuratė e Allahut (xh.sh) pėr tė cilėn duhet tė falėnderohemi.

Allahu (xh.sh) thotė nė Kuran: “Vetėm i Allahut ėshtė pushteti i qiejve e i tokės; Ai krijon ēka tė dojė; Ai i fal vetėm femra atij qė do; e i fal vetėm meshkuj atij qė do ose u fal ēift, meshkuj e femra, por atė qė do e lė pa fėmijė (steril); Ai ėshtė i dijshėm, i fuqishėm.” (Esh - Shura: 49 - 50)

Ky ajet kuranor na qartėson bukur se Allahu (xh.sh) vendos me fatin tonė dhe tė fėmijėve tanė dhe nuk guxojmė qė pėr hir tė komplekseve tona dhe traditave tė mykura tė mos bindemi me pėrcaktimin e Allahut (xh.sh) e kjo tė reflektojė edhe nė edukimin dhe mėsimin qė duhet t`ia japim fėmijėve tanė. Fėmijėt duhet t`i mėsojmė me Islamin, tė jetojnė me Islamin, tė pėrballen me sprovat nė jetė qė do i prijnė dhe tė bėhen edhe ata bartės ose pėrēues tė mesazhit islam nė rruzullin tokėsor. Nė vazhdim tė tekstit do paraqes disa rregulla, tė cilat shpresoj qė do tė ndikojnė pozitivisht gjatė pėrvojave tona me fėmijėt tanė.

Vendosi emėr tė bukur

Ebu Derda thotė se Pejgamberi (a.s) ka thėnė: “Me tė vėrtetė, nė Ditėn e Gjykimit do tė thirreni me emrat tuaj dhe me emrat e baballarėve tuaj, kėshtu qė vendosni emra tė bukur.” (libri i cituar: fq.102). Ky hadith i Pejgamberit (a.s) na qartėson se emrat e fėmijėve tanė duhet tė vendosen tė bukur dhe me kuptim tė mirė. Nė shumė hadithe tė tjera, Pejgamberi (a.s) preferon qė tė vendosen emra pejgamberėsh dhe cilėsish tė pėrkulshmėrisė sė robėrve tė Allahut ndaj Allahut (xh.sh). Emrat e bukur, pėrveē qė ndikojnė nė identitetin e fėmijėve tanė, na nxitin mė shumė qė fėmijėt tanė t`i mėsojmė dhe t’i orientojmė drejt atyre personaliteteve, ose personave tė bekuar, mbi baza tė tė cilėve i kemi emėrtuar.

Respekto mendimin e tij

Realiteti ynė ėshtė shumė i hidhur, sa i pėrket kėtij segmenti. Ne jo qė nuk respektojmė mendimet e fėmijėve tanė, por as qė i pėrgatisim ata tė mendojnė dhe tė logjikojnė me kokėn e tyre. Kjo gjė bie ndesh me traditat e profetit Muhamedit (a.s) dhe me rregullat e Kuranit. Nga dashuria e madhe qė kemi pėr ta, ne, shpeshherė qėndrojmė indiferentė me fėmijėt tanė dhe nuk i nxisim pėr mendime krijuese dhe tė dobishme. Nė rrethet ku po jetojmė do tė dukej shumė qesharake qė fėmija tė japė mendimin e vet pėr njė ēėshtje tė caktuar. Kjo gjė, mjerisht, ka sjellė deri tek gjeneratat e ardhshme “tepricė teknologjike” studentėsh, tė cilėt, edhe pse janė duke mbaruar shkollėn, nuk dinė tė bėjnė njė analizė tė thjeshtė tė programimit linear. Tė respektuarit e mendimit tė fėmijėve tanė na hap dyert e thellimit dhe tė depėrtimit nė dijet fetare, duke na lehtėsuar barrėn e pėrēimit tė mesazhit islam tek ta.

Angazhoje me punė tė dobishme

Allahu (xh.sh) thotė nė Kuran: “O ju qė besuat, ruajeni veten dhe familjen tuaj prej njė zjarri, lėnė djegėse e tė cilit janė njerėzit dhe gurėt.” (Tahrim: 6)

Fėmijėt tanė duhet t`i angazhojmė me mėsimin e Kuranit, tė jetės sė Pejgamberit (a.s), kushteve tė fesė, tė haditheve tė Pejgamberit (a.s), mėsimin e gjuhėve tė ndryshme, tė matematikės, Duhet tė pėrpilojmė program ditor pėr fėmijėt tanė edhe jashtė shkollave ose edukatorėve. Nėse fėmijėt i angazhojmė, kjo nuk do tė thotė qė nuk i duam dhe qė po i privojmė prej tė drejtave tė tyre pėr jetesė tė mirė. Kam lexuar nė njė vend qė njė mbret djalin e tij kishte dashur ta bėjė dijetar. Por, ky djalė ishte rritur nė pasuri dhe bollėk nė oborrin mbretėror dhe nuk ishte mėsuar me jetėn e thjeshtė e modeste tė njė myslimani. E dėrgon te njė dijetar, qė ai tė pėrkujdeset pėr tė. Detyrėn e parė qė i cakton dijetari i nderuar djalit tė kėtij mbreti ėshtė qė tė dalė nė rrugė dhe pėr njė periudhė tė caktuar tė kėrkojė lėmoshė e mė pas tė kthehet dhe tė fillojė procesi i kėrkimit tė diturisė.

Ky shembull na mėson shumė gjėra, tė cilat duhet t`i jetėsojmė edhe ne si prindėr. Angazhimi i fėmijėve tanė me kėrkimin e diturisė dhe punė tė dobishme, jetėsimi praktik i Islamit te fėmijėt tanė duhet tė jetė detyra jonė kryesore. Pėr fėmijėt tanė ne jemi shembulli mė i mirė qė e udhėheq atė gjatė jetės, por mund tė bėhemi edhe shembulli mė i keq, qė e humb nė humnerat e kėsaj dhe botės tjetėr.

Ledhato fėmijėn tėnd

 Bejhekiu pėrmend njė hadith prej Ez-Zuhriut, nė tė cilin thuhet se njė njeri ishte ulur me Pejgamberin (a.s). I erdhi djali i tij, ndėrsa ky e puthi dhe e mori nė prehėr. Pastaj erdhi vajza e tij dhe e uli afėr vetes. Pejgamberi (a.s) i tha: “Nuk je i drejtė ndaj tyre.” (vepra e njėjtė: fq.195)

Fėmijėt kanė nevojė pėr ledhatimin tonė, ashtu siē kemi ne nevojė pėr ta, por nuk duhet qė tė bėjmė dallim ndaj tyre dhe tė bėhemi tė padrejtė.

 

Pėrgatit misionar myslimanė

Secila familje duhet ta ketė qėllimin kryesor nė jetė, qė tė gjitha forcat materiale, mentale dhe fizike t`i orientojė drejt realizimit tė kėtij qėllimi. Prindėrit duhet t’i pėrgatisin fėmijėt e tyre pėr sprovat qė do i kaplojnė nė tė ardhmen. Ata, pra, prindėrit, duhet t`i mėsojnė fėmijėt qė tė kenė njė qėllim dhe mision tė caktuar nė jetėn e tyre. Fėmijėt tanė duhet tė ushqehen dhe tė frymojnė nė kėtė rrugė.

Dhe nė fund tė kėtij teksti pėrmendim njė thėnie tė Abdullah ibn Omerit (r.a): “Edukoje fėmijėn tėnd, sepse je pėrgjegjės pėr tė, pėr atė se si e ke edukuar dhe ēka e ke mėsuar, ndėrsa fėmija ėshtė pėrgjegjės pėr nėnshtrim ndaj Zotit dhe nėnshtrim ndaj teje.” ( vepra e njėjtė: fq.192)



English Contents & Different Editorials of the Journal


 


Shtypshkronja Mileniumi i Ri
Tel: +355 4 2555 22
Cel: +355 68 26 44699

Copyright © Revista Familja 2008