DITURI

Evisa KULLA                        

Ç’kuptojmë me personalitet?

Psikologët kanë dhënë një sërë mendimesh rreth përcaktimit të personalitetit.

E përcaktojnë si grupim të vetive trupore, mendore, emocionale dhe shoqërore, të cilat shfaqen në marrëdhëniet shoqërore për një person dhe që e dallon atë nga të tjerët.

Cilat janë kushtet për zhvillimin e personalitetit?

1. Mos harro qëllimin tënd të lartë

Qëllimi i lartë ngrihet sipër interesave materiale dhe qëllimeve të kësaj bote, dhe njeriu nuk i përballet problemit në përcaktimin e qëllimit më të madh në ekzistencën e tij, por fshihet në thellësi të imtësive dhe vështirësive të jetës, dhe si rrjedhojë ndjesitë bëhen të dobëta dhe monotone, duke sjellë dëshirën për ndryshim. 

2. Bindja në domosdoshmërinë e ndryshimit

Shumica e njerëzve mendojnë se gjendja ekzistuese e tyre është e mirë, e pranueshme ose ajo nuk është e keqe, të tjerë mendojnë se kushtet e tyre janë të këqija dhe mundësitë e tyre janë të kufizuara dhe për këtë arsye ata nuk mund të ndryshojnë. E vërteta qëndron në atë se nëse njeriu shikon suksesin te vetja e tij në mposhtjen e vështirësive që ka përpara, atëherë mundësitë e përmirësimit janë të hapura përpara tij, sido që të jenë kushtet e tij.

3. Ndjenja me përgjegjësi

Kur njeriu e ndien rëndësinë e përkujdesjes, vëmendjes nga të tjerët, i hapen hapësira të pakufishme për të kryer diçka. Njeriu duhet të vendosë punën, lodhjen e tij, në momentin kur do të qëndrojë para Allahut të Lartësuar dhe Ai ta pyesë për atë që ka bërë. Kështu del detyrë e jona që të jemi të bindur se marifetin që e shikojmë në shumë njerëz nuk është gjë tjetër vetëm se largimi i ndjenjës së përgjegjësisë për çdo gjë.

4. Dëshira e fortë dhe vendimi i fuqishëm

Kjo është kusht për çdo ndryshim, por njëkohësisht kusht për siguri dhe drejtësi. Në lidhje me këtë, sportisti na jep një shembull të shkëlqyer. Ai stërvitet për të fituar elegancën dhe fuqinë në muskujt e tij, dhe që të mos ketë dobësi duhet që të vazhdojë stërvitjen. Kështu, me të vërtetë, zhvillimi i personalitetit nuk është gjë tjetër vetëm se vazhdimësi dhe përvetësim i zakoneve të reja të lavdëruara.

Ndryshimi i personalitetit, jetesë më e gjatë

Përpiquni të ndryshoni pak personalitetin tuaj për të jetuar më gjatë dhe për të shmangur sëmundjet kryesore. Një psikolog thotë që “personaliteti juaj ka një ndikim të madh në shëndetin e në jetëgjatësi tuaj, ashtu si dhe dieta dhe ushtrimet, madje edhe më shumë.

Do të paraqesim një plan të shkurtër për të pasur një jetë më të gjatë e më të shëndetshme:

Mos kini frikë nga ndryshimet

Çelësi për të mirëpritur një ndryshim është që të mposhtni frikën për të panjohurën. Pyesni veten: “Nga se duhet të frikësohem? Cila mund të jetë pasoja më e madhe që mund të më ndodhë? Pikturoni në mendje ndryshimet me të cilat do të ndesheni dhe përpiquni të provoni të jetoni mes tyre. Kjo teknikë e thjeshtë do t’ju ndihmojë mjaft.”

Mos jini thjesht një spektator i jetës suaj

Njerëzit që janë të kënaqur të jenë spektator të jetës së tyre, sesa të jenë aktivë në të, kanë më shumë mundësi të vdesin të rinj. “Gjeni një kuptim në jetën tuaj, për të cilën duhet të jetoni. Lejojeni veten tuaj të kapet nga emocionet e një hobi, detyre apo marrëdhënie. Sa më shumë zotime të keni, aq më pak mundësi keni që të vuani nga depresioni.”

Mos i ndrydhni emocionet tuaja

Studimet e ndryshme kanë treguar se njerëzit që nuk shprehin ndjenjat e emocionet vuajnë më shumë nga dhembja e kokës, dhembjet e mesit dhe sëmundje si artriti reumatoid. Shprehuni hapur kur jeni të lënduar apo të keqtrajtuar, shfryni inatin tuaj pa ushtruar dhunë emocionale apo fizike. Godit problemin dhe jo personin.

Shfrytëzoni kohën tuaj

Detyrojeni veten tuaj që të punojë në mënyrë të qetë, të luajë, të flasë, të hajë dhe madje edhe të pijë. Lini një kohë për gëzim dhe shijojeni në maksimum atë. Kur ju jeni duke pritur ndonjë person, atëherë merruni me lexim apo dëgjoni muzikë, sepse pritja do t’ju duket më e shkurtër.

 Ndryshoni veten tuaj

Njerëzit duhet të ndryshojnë jetën e tyre përmes mënyrave nga më të ndryshme dhe të mos harxhojnë energji për gjërat që janë jashtë kontrollit të tyre (p.sh ideja për të ndryshuar dikë). Nga një studim, që është bërë, ka rezultuar se meshkujt që kanë pasur një personalitet e jetë të stresuar, janë nëntë herë më të rrezikuar për të vdekur apo të sëmuren, pasi arrijnë moshën 53- vjeç në krahasim me ata që kanë pasur një jetë të qetë e jo stresuese.

Provoni të bëni diçka

Përpiquni gjithmonë të bëni diçka që s’e keni bërë më parë, e më pas përpiquni të forconi akoma më shumë aftësitë tuaja. Por gjithmonë bëni gjithçka vetë.

Jini më shumë egoist 

Njerëzit që përpiqen të plotësojnë nevojat e të tjerëve, para vetes janë më të mundshëm për të pasur sëmundje madhore, sidomos sëmundje degjenerative. Kështu ju duhet të mësoni artin e një egoizmi të shëndetshëm. Jini të lirshëm kur ju thyeni një kërkesë që ju është bërë dhe që nuk kërkoni ta bëni. Plotësoni ato që ju duken të drejta të bëni.

E rëndësishme është që të mos përpiqeni të bëni shumë ndryshime të personalitetit tuaj menjëherë dhe gjithmonë kënaquni për atë çka keni arritur.

 Cilat janë bazat për zhvillimin e personalitetit?

- Zhvillimi i personalitetit në rrugën personale:

Lëkundja rreth bazës

Nëse njeriu dëshiron të jetojë sipas ideve të tij, dhe përkrah saj kërkon të arrijë interesat e tij në kufirin më të lartë, ai përpiqet për këtë bashkimin, duke lidhur dy të kundërtat. Që të qëndrojë puna e tij, ai është i detyruar, në shumicën e rasteve, të sakrifikojë njërën prej tyre. Është vërtetuar se ai që humbet bazat, themelet e tij ka humbur vetveten dhe ai që ka humbur vetveten, nuk mund të arrijë dot gjë.  

 Ruajtja e pamjes së përgjithshme

Me të vërtetë, metoda islame në ndërtimin e personalitetit ngrihet në bazë të përfshirjes dhe plotësimit të çdo aspekti. Nuk është çudi që të shohim dikë që përpiqet me sa mundet në drejtim   të një aspekti më shumë se aspektet e tjera. Që të mos humbim pamjen e përgjithshme në personalitetin tonë duhet të kemi parasysh dy gjëra:

a- Shikimi gjithmonë jashtë vetes tonë, me qëllim krahasimin me anën shoqërore të përgjithshme.

b- Shikimi gjithmonë në shërbim të ngritjes së vetes tonë në realizimin e qëllimeve tona të përgjithshme.

Vendime të vogla

Dimë që pikat e ujit kur bashkohen formojnë një det, ashtu sikurse kokrrizat e rërës formojnë malin, gjithashtu, punët e mira, nëse bashkohen, e bëjnë njeriun një person të rëndësishëm. Dhe me të vërtetë, përvoja ka vërtetuar se rrugët më të lavdëruara për ngritjen e personalitetit të njeriut është zbatimi i zakoneve dhe sjelljeve të vogla të caktuara, p.sh: t’i verë detyrë vetes që të lexojë në ditë një pjesë prej Kuranit ose të ecë gjysmë ore, sido që t’i ketë kushtet dhe kohën.

Duhet të bindemi gjithmonë që ne nuk kemi arritur akoma përsosjen, dhe se më e keqja mund të jetë gjatë rrugës. Kjo e bën njeriun t’i japë shanse dhe të mos bëhet pesimist për dyert që i mbyllen, por duhet të besojë që përmirësimi do të vijë së shpejti.  

 Rëndësia e personalitetit

Duhet të kemi gjithmonë një sasi këshillash të vogla, të cilat përcaktojnë ecjen tonë në lëvizjen e përgjithshme dhe ajo është mbështetje e themeleve të forta:

- Puno gjithmonë për arritjen e kënaqësisë së Allahut;

- Vendos qëllim të pastër në punën e lejuar;

- Mos fol  për gjërat e tua personale;

- Kujdesu për elegancën tënde trupore;

- Respekto gjithmonë veten;

- Dëgjo nga të dy palët para se të japësh vendimin;

- Këshillohu gjithmonë për diçka me njerëzit me përvojë;

- Mbro gjithmonë vëllezërit e tu që nuk janë të pranishëm;

- Të kesh gjithmonë qëllime të caktuara;

- Përsos gjithmonë specialitetin tënd.

Zhvillimi i personalitetit nëpërmjet lidhjes me të tjerët

Përmirësimi i vetes

Në brendësi të të gjithëve prej nesh ekziston forca që na shtyn të shohim tek të tjerët. Ne kërkojmë prej të tjerëve që të kuptojnë gjendjen në të cilën ndodhemi dhe të ndiejnë atë çfarë ne ndiejmë, por pak njerëz kërkojnë këtë kërkesë prej vetes së tyre, pak prej tyre janë që kuptojnë ndjenjat e të tjerëve dhe kuptojnë se çfarë kërkojnë; p.sh: babai që kërkon prej djalit të tij që të jetë i përsosur, duhet, së pari, të jetë kërkues i vetes për të qenë tolerant; komshiu që dëshiron që fqinji i tij ta ndihmojë, duhet të përpiqet vetë i pari të ndihmojë të tjerët, etj.

Largësia e vogël

Sa bukur është që gjithmonë njeriu të zgjedhë prej vëllezërve të tij atë që do të jetë vëlla për të,  që të gjejë një mbështetje në pikëllimet apo problemet që ai ndesh. Është vërtetuar se ata, që kanë humbur njeriun që i besonin dhe kishin besim tek ai, janë më afër shfaqjes së dukurisë së dëshpërimit. Shumë prej figurave të humbjes së vetëdijes janë si rezultat i përballjes së njeriut me problemet dhe vështirësitë e mëdha pa pasur njeri që t’i qëndrojë pranë. Kështu pra n.q.s njeriu arrin të gjejë këtë vëlla, le të përmirësojë afrimin me të, në mënyrë që ta ndihmojë në problemet e tij.

Dhënia dhe lavdërimi

Zëri i brendshëm i njeriut i thotë: “Të lutem  më bëj të ndiej që jam i rëndësishëm.” Sa herë që realizohet lidhja midis njerëzve, transmetohet midis tyre letra e heshtur: “Të lutem prano ekzistencën time.” Pra, njeriu, sado që të jetë inteligjent, i zgjuar dhe i suksesshëm, mbetet me kokën kthyer për të pritur njohjen e njerëzve ndaj tij.

Bindja e vetes në punën me grup

Është e vërtetë që ne jetojmë në një botë që është përhapur varësia e punës në grupe për përsosjen e punëve, dhe kjo për vështirësitë e punëve në vetmi.

Në të vërtetë shumica e njerëzve jetojnë me idenë e zhvillimit të punës në vetmi. E shikon atë të ketë sukses në punë që kërkojnë vetmi dhe nëse nuk punojnë në grup apo shoqata, rezultatet e tyre janë negative dhe jo nxitëse.  

Që të vendosë njeriu për punën në grup, duhet që të përfshihet në grup dhe duhet të stërvitet në disa gjëra:

-Dëgjimi dhe vëmendja për marrjen e mendimit të të tjerëve (vendimin e të tjerëve);

-Kuptimi i përgjithshëm për natyrën e punës dhe roli i tij në këtë punë;

-Kuptimi i anës shpirtërore dhe kulturore të personave me të cilët bashkëpunon;

-Kujdesi për këshillimin e personave të grupit; në secilën prej pjesëve që nevojitet, për vendimin e pranimit të gabimit dhe përpjekjes për marrjen mësim prej tij;

-Nuk duhet të bësh asnjë veprim që bën ta keqkuptojnë të tjerët;

-Përmirësimi i çdo gabimi që bën ndonjë pjesëtar, duke përdorur këshillën dhe mënyrën e duhur.

English Contents & Different Editorials of the Journal