Bardhë e zi

Varianti remix i qirinjve

Jerida KULLA

Dikur njerëzit me shumë mundim arritën të shpiknin zjarrin. Një legjendë greke thotë se zjarri erdhi në tokë nga Prometeu në shenjë dashamirësie dhe dhembshurie për njerëzit e paditur. Të tjerë, besimtarë të çdo drejtimi, thonë se si çdo gjë tjetër në tokë, zjarri, është dhuratë nga Zoti. Pavarësisht nga këto, një gjë është e sigurt. Zjarri solli zhvillimin, përparimin. Zjarri është një reaksion zinxhir, ku secili element e luan sa më mirë rolin e tij. Nëse në mënyrë matematikore, paçka se pak të trashë, do ta shprehja me ekuacion, do të kishim: zjarri = flakë (dritë) + nxehtësi + hi + gaz karbonik + mbeturina të tjera që mbeten nga djegia. Jo vetëm njerëzit e lashtë, po edhe të sotmit, pavarësisht se si janë, të pasur apo të varfër, të çfarëdo ngjyre politike, e duan zjarrin, e duan dritën, e duan nxehtësinë. Po ndryshimi midis tyre është i madh. Nëse të pasurit i mungon drita, ai do të gjejë mjete të tjera për ta pasur, ku zgjidhja më e shpejtë e pa lodhje, por me harxhim të madh, është gjeneratori, kurse për të varfrin, e vetmja zgjidhje luksoze është qiriri, trashëgimi e paçmueshme nga parahistorikët, ku pishtarët u kthyen në pishtarë- qirinj modernë. E nën dritën e qirinjve fytyrat e njerëzve duken të përthyera, pasi jo vetëm lëvizja jo harmonike e flakës së qiririt e jep këtë, por edhe hallet e vështirësitë e jetës.

E nga kjo përthyerje romantike të shekullit të XXI dëgjohet zëri ankues i fëmijës: “Uf, a, u lodha, më djegin sytë. Shkronjat më lëvizin nga fleta e librit, më duken sikur luajnë me flakën e qiririt. Nënë, kur do të vijnë dritat?!”

Anës dritës i paparë…

Të paparë janë shqiptarët për durimin që kanë. Fëmija duron djegien e syve e me zor arrin të mësojë, plaku duron nën batanije të ftohtin, e lutet që dritat të vijnë sa më shpejt dhe mallkon ata që kanë në dorë këtë situatë, mjeku lutet me shpirt që të ketë drita gjatë operacionit, përndryshe…

E me shaka, por që është për të qarë, ata, që janë jashtë Shqipërisë, thonë: “A t’ju dërgojmë një kovë më drita?”

Shaka me vuajtjen tonë, shaka me dhembjen tonë, shaka me jetën tonë. Por nuk janë të vetmit ata jashtë që tallen me ne, po kemi edhe ata që ulen gju me gju me popullin, që janë më popullorë se populli kur duan votat, politikanët, duke filluar që nga ai, që sapo e ka ngrohur karrigen, e deri te ai, që për t’u freskuar nga vapa e kolltukut hap kondicionerin.

Deri kur do të tallen me popullin?! Deri kur do të durojmë këtë errësirë? Deri kur pamja e qyteteve tona natën do të jetë e frikshme? Deri kur do të ndiejmë aromën e qirinjve dhe tymin e tij? Deri kur...?

Sa me dashuri e të etur e kërkojnë votën, po premtimet shumë shpejt kthehen në flluskë sapuni.

Premtime boshe kërkojnë të ngopin me lugë bosh barkun e uritur; kërkojnë të bëjnë të vrapojë i verbri. Kemi sy, po nuk shohim.  

Në çdo orë të ditës e të natës, në çdo vend të Shqipërisë e njëjta melodi, po me tonalitete të ndryshme, që varet nga madhësia e gjeneratorit e në fund, faturën e karburantit që harxhon gjeneratori, i faturohet popullit në çmimet e ngritura të produkteve që prodhohen. E xhepat e popullit hollohen nga futja e nxjerrja e vazhdueshme e qindarkave të fundit.

Nuk do të jetë e largët dita e të dëgjojmë se X firmë e mbylli aktivitetin e saj se nuk përballonte dot koston e lartë të gjeneratorit, se Y ndërmarrje falimentoi se prodhimi i mbetej në makineri nga ndërprerja e dritave, se Z furrë buke nuk prodhoi bukë se dritat nuk erdhën gjatë gjithë ditës, e njerëzit me çantë në dorë do të kërkojnë dyqan më dyqan si malësori i Migjenit, kokrrën e misrit, bukën. E kudo përhapet fjala: “Kanë ardhur dritat?”

Një mësuese e shkollës 9 vjeçare, ku mësimi kryhet me turne, duke na kujtuar kohën e xhaxhit, u shpreh: “Fëmijët janë të papërqendruar. Ka raste që kemi ndërprerë mësimin se fëmijët nuk shikonin. Jemi kthyer e po bëjmë mësim me qirinj. Mirë për lëndët që kërkojnë fjalë, edhe mund të punojmë pa drita, po për lëndët shkencore, që kërkojnë eksperimente dhe të interpretohen as që bëhet fjalë. Shpjegohet fizika e kimia në hapësirë, ku provëzat zmadhohen si hunda e Pinokut dhe eksperimenti kthehet në pjesë teatrale?!” 

E sikur të mos mjaftonte kjo, kur kohëzgjatja e mospasjes së dritave, varion nga 5 orë për Tiranën, 8 orë për rrethet e 12 orë për fshatrat, vjen fatura afrofe e pagimit të energjisë. Nuk janë të pakta rastet e debatit mes qytetarit e faturistes për këtë dukuri absurde. Do të ishte më e ndershme që në krye të faturës të mos lexonte “Faturë energjie”, por “Faturë qirinjsh”. Nuk llogariten sa qirinj harxhohen në natë. Lum ai që merret me tregtinë e qirinjve, u bë i artë, se xhepi i varfër i qytetarit apo dhe i fshatarit vetëm atë mund të mbajë. Faturistja shfajësohet se kështu i është dhënë urdhri dhe ajo nuk mund ta shkelë atë. Po ai, që ka dhënë urdhrin, nuk jeton në Shqipëri apo vjen këtu vetëm për pushime? Nuk e di si është situata? Ndoshta kanë gjetur një mënyrë për të mbushur arkën bosh të energjetikës, që më pas me këto para të blihet energjia, s’dihet se ku.

E duke mos gjetur dot shkaktarin e kësaj krize të thellë energjetike, të trashëguar nga qeverisjet e tjera, ia veshin fajin shiut që nuk bie. Hidrocentralet janë në pikën kritike të tyre, pasi shiu në Shqipëri është shumë kurnac, ndryshe nga vëllezërit e tij në vende të tjera, që zemërgjerësia e tyre shkakton përmbytje. E shiu, duke dëgjuar kërkesën tonë, filloi të bjerë. Herë qetë - qetë, sikur kërkon të përkëdhelë mërzitjen e njerëzve, ta zbusë atë, e herë furishëm e me inat për fyerjen që iu bë. E qytetarët tani do të mbledhin me kova ujin nga ulluqet e çative të tyre, për ta çuar në mënyrë të organizuar në hidrocentral, me shpresë se drita pas kësaj do të kemi. Shembullin e kanë marrë nga i zgjedhuri i tyre, nuk ka rëndësi se i kujt force politike është, që kërkonte të mbushte Liqenin e Tiranës me ujin e derdhur nga koka - kolat.

E tashmë zëri ankues e lutës i fëmijës: “Kur do të vijnë dritat?!”, bashkohet me zërin e studentit, fshatarit, të papunit, intelektualit, mjekut e prodhuesit. Është një pyetje që edhe instancat që janë përgjegjëse për këtë situatë, ngrenë supet dhe fare natyrshëm kthejnë përgjigje: “Nuk e dimë, vetëm Zoti e di.” Vërtet rënien e shiut nuk e kemi ne në dorë, por menaxhimin, administrimin e energjisë e kemi. Në verë shpeshherë kemi pasur ndërprerje të energjisë, me pretekstin remont të stacioneve energjetike, si dhe të kursejmë nga pak që të kemi rezerva, që të jemi gati për në dimër, kur situata është më e vështirë. Po shyqyr që dielli ndriçon për një kohë të gjatë dhe njerëzit arrijnë të shohin njëri- tjetrin se nuk do të kuptonim se çfarë kohe është. Por problemi nuk është kaq i thjeshtë. Prodhuesit, si në verë e në dimër, i bëhet dëm i madh, dhe për këtë qeveria nuk e vë ujin në zjarr, a harrova, nuk ka ku ta vejë, se nuk ka zjarr.

“Shqipëria ecën e sigurt nën dritën e qirinjve”, të më falni që e transformova këtë slogan të kuq “Shqipëria ecën e sigurt nën flamujt e kongreseve”, që ishte dikur, por që fatkeqësisht është e modernizuar sot, kjo është motoja e zhvillimit të vendit.

Si zor të gjendet një Promete që t’i dojë shqiptarët që t’ua sjellë dritën. Edhe Naimi ka kohë që ka ikur, nuk dihet se ku, edhe të vetmin bust, që kishte së bashku me vëllezërit, nuk dihet se ku e kanë degdisur. Ah, Naim! Sa bukur i këndove qiririt!

Po nuk është çudi, që së shpejti, nga ne, të dalë një shok i tij dhe t’i këndojë në variantin remix atij, qiririt, mikut më të dashur të shqiptarëve, duke futur zhurmën e gjeneratorit, thirrjen ankuese të fëmijës, heshtjen therëse të politikanëve.      

English Contents & Different Editorials of the Journal