|
ARKIVAT |
|
FAMILJA 2005, Nr.
V |
|
FAMILJA 2005, Nr.
IV |
|
FAMILJA 2005, Nr.
III |
|
FAMILJA 2005, Nr.
II |
|
FAMILJA 2005, Nr. I |
|
FAMILJA 2004, Nr. XII |
|
FAMILJA 2004, Nr. XI |
|
FAMILJA 2004, Nr. x |
|
FAMILJA 2004, Nr.
ix |
|
FAMILJA 2004, Nr. VIII |
|
FAMILJA 2004, Nr. VII |
|
FAMILJA 2004, Nr. VI |
|
FAMILJA 2004, Nr. V |
|
|
|
. |
I
thjesht, por i madh
Nga njė prejardhje e thjeshtė, Muhamedi arriti tė
krijojė dhe tė pėrhapė njė nga fetė mė tė mėdha
nė botė dhe tė bėhet njė nga udhėheqėsit politikė me efikasitet tė
jashtėzakonshėm. Muhamedi lindi nė vitin 570 nė Mekė, qytet nė Arabinė
Jugore, nė atė kohė njė rajon i prapambetur, larg gjithė qendrave tė
tregtisė, kulturės e shkencės. Nė moshėn gjashtėvjeēare mbeti jetim dhe u
rrit nė njė mjedis tė thjeshtė. Gjendja ekonomike e tij u pėrmirėsua kur ai
nė moshėn 25-vjeēare u martua me njė vejushė tė pasur. Pavarėsisht nga kjo,
deri nė moshėn afro 40-vjeēare tek ai nuk u duk ndonjė shenjė e jashtme e
njė personaliteti tė ardhshėm.
Nė atė kohė shumica e arabėve besonin nė shumė perėndi. Nė Mekė jetonin njė
numėr i vogėl hebrenjsh dhe tė krishterėsh. Pikėrisht nga ata mėsoi pėr
ekzistencėn e njė tė plotfuqishmi Zot, i cili zotėron gjithėsinė. Nė moshėn
40-vjeēare iu faneps sikur me ndėrmjetėsinė e Arkangel Gavrilit kishte rėnė
nė kontakt me Zotin, Allahun, i cili e kishte zgjedhur atė pėr tė pėrhapur
fenė e vėrtetė. Pas kėsaj, pėr tre vjet me radhė, Muhamedi filloi tė
predikojė fenė tek miqtė e tij. Mė vonė, rreth vitit 613, filloi ta
predikojė atė nė njė rreth mė tė gjerė njerėzish. Pushtetarėt nė Mekė
filluan ta shohin me sy tė keq. Duke ndier rrezikun, nė vitin 622, ai shkoi
nė Medine, qytet rreth 320 km nė veri tė Mekės, ku i ofruan shėrbime tė
rėndėsishme me ndikim politik. Ky largim nga Meka, i quajtur Hegira, u bė
pikė fati nė jetėn e tij. Nė Medine gjeti shumė idhtarė qė e respektuan dhe
e nderuan si zot absolut. Nė vitet e mėvonshme, kur numri i idhtarėve tė tij
u rrit shumė, filluan luftėrat e njėpasnjėshme midis Medines dhe Mekės. Nė
vitin 630, ato pushuan dhe Muhamedi u kthye nė Mekė si fitimtar. Nė dy vite
e gjysmė tė fundit tė jetės sė tij fiset arabe u bashkuan shpejt me fenė e
re. Kur vdiq nė vitin 632, Muhamedi kishte arritur tė bėhej udhėheqėsi i
vėrtetė nė gjithė Arabinė Jugore.
Fiset beduine nė Arabi ishin tė njohura pėr trimėrinė e tyre. Por, si
numėrpaka e tė ēorganizuara nga grindjet dhe luftėrat vetjake, ato nuk mund
tė mateshin me ushtritė e mbretėrive tė tjera qė ishin mė tė mėdha nė numėr.
Ndaj, u vendosėn nė rajonet bujqėsore nė veri. Tė bashkuar nga Muhamedi e tė
frymėzuar nga besimi i tyre i zjarrtė nė njė Zot tė vetėm tė vėrtetė, pėr
herė tė parė nė historinė e tyre u lėshuan nė varg luftėrash tė Sasanidėve,
nė veriperėndim shtrihej Bizanti ose perandoria Lindore Romake me qendrėn e
vet Kostandinopojėn. Nė numėr, arabėt nuk mund tė krahasoheshin me
kundėrshtarėt e tyre.
Megjithatė, nė fushėn e betejės situata u bė krejt ndryshe; arabėt kurajozė
dhe entuziastė filluan tė pushtojnė gjithė Mesopotaminė, Sirinė dhe
Palestinėn. Nė vitin 642, Egjipti u tėrhoq nga Perandoria Bizantine, ndėrsa
ushtritė persiane kishin fituar nė luftėrat e mėdha rreth Kadasisė, nė vitin
637 dhe Nehavendit nė vitin 642.
Megjithatė, pushtimet e mėdha, tė arritura nėn udhėheqjen e miqve mė tė
afėrt dhe idhtarėve tė Muhamedit: Abu Bakr dhe Omar Ibi Hatab, nuk ishin
fundi i sulmeve arabe. Nė vitin 711 kėto ushtri shkelėn Afrikėn Veriore deri
nė Oqeanin Atlantik. Prej andej u shtynė nė veri, kaluan Gjibraltarin dhe
pushtuan mbretėrinė e Spanjės. Nė kėtė kohė u shfaq edhe rreziku musliman
pėr tė nėnshtruar gjithė Evropėn e krishterė. Por nė betejėn e famshme pėr
Turin, nė vitin 732, kur kishin hyrė deri nė mes tė Francės, ata u thyen, u
mundėn nga francezėt. Pavarėsisht nga kjo humbje, pėr mė pak se njė shekull,
fiset beduine, tė frymėzuara nga fjalėt e Profetit, krijuan perandorinė e
tyre tė madhe qė shtrihej nga India nė Oqeanin Atlantik, gjė qė sishte parė
kurrė deri atėherė. Pas kėsaj, kudo ku shkelte ushtria muslimane, feja e re
pėrhapej nė mėnyrė masive.
Nė tė vėrtetė kjo perandori nuk e pati jetėn tė gjatė. Mė vonė, persianėt,
edhe pse ruajtėn fenė e Profetit, u shkėputėn nga arabėt duke fituar
pavarėsinė e tyre.
Nė Spanjė, pas njė lufte shtatė shekullore, krishterėt e thyen tėrė
gadishullin. Megjithatė, Mesopotamia dhe Egjipti, djepet e qytetėrimit antik,
mbetėn arabe, duke drejtuar nė gjithė bregun verior afrikan. Kuptohet qė kjo
fe e re, gjatė shekujve filloi tė pėrhapej larg kufijve ku u themelua. Sot
feja muslimane ka me dhjetėra milionė idhtarė tė saj nė Afrikė, nė Azinė e
Mesme dhe shumė mė tepėr nė Pakistan, nė Indinė Veriore dhe nė Indonezi.
Megjithatė, nė nėnkontinentin e Indisė, konflikti midis muslimanėve dhe
indusve ende ėshtė njė pengesė kryesore e rrugės sė bashkimit. Nė njė
situatė tė tillė, si duhet vlerėsuar ndikimi i pėrgjithshėm i Muhamedit
lidhur me historinė njerėzore?
Si tė gjitha fetė, edhe Islamizmi ka ndikim tė madh tek idhtarėt e vet.
Muhamedi ėshtė krijuesi i teologjisė islame dhe i principeve kryesore etike
e morale tė muslimanizmit. Veē kėsaj, ai ka luajtur rolin kryesor nė
pėrhapjen e fesė sė re dhe nė krijimin e ideve tė saj. Para sė gjithash, ai
ėshtė autori i librit fetar musliman, Kuranit, njė fjalor me urtėsi tė
Muhamedit, tė frymėzuara kryesisht nga ai. Pjesa mė e madhe e tyre janė
rishkruar qė nė kohėn kur jetonte, ndėrsa pas vdekjes sė tij, pėr njė kohė
tė gjatė janė mbledhur nė njė fjalor me burim tė sigurt. Kurani paraqet nė
njė shkallė tė lartė mendimet dhe idetė e vėrteta tė Muhamedit. Ndėrsa njė
fjalor i tillė, kaq i detajuar me mendime kristiane, nuk ka arritur deri te
ne. Edhe nė qoftė se Kurani ėshtė aq i rėndėsishėm pėr muslimanėt sa Bibla
pėr tė krishterėt, ndikimi i Muhamedit pėr hartimin e Kuranit ėshtė i
padiskutueshėm. Nė kėtė aspekt, nuk pėrjashtohet mundėsia qė ndikimi i
Muhamedit nė pėrhapjen e Islamit tė jetė mė i madh se sa ndikimi i
pėrgjithshėm i Jezu Krishtit dhe Shėn Pavlit nė pėrhapjen e kristianizmit.
Dashuria dhe toleranca e profetit Muhamed pėr njerėzimin
Kurani e prezanton profetin Muhamed, paqja qoftė mbi tė, me kėto fjalė: Dhe
ne nuk tė kemi dėrguar ty (O Muhamed) veēse si pėrkujtim mėshire pėr tė
gjithė botėt (njerėzit, xhindet dhe ēfarė ėshtė krijuar nė gjithėsi). (Sure
Enbija 107)
Nga kjo kuptohet se ai ishte njė qenie e bekuar nė fjalė dhe nė vepra.
Nė njė tregim tė ruajtur nė hadithet sahih tė Imam Muslimit tregohet se nė
periudhėn kur kundėrshtarėt e Muhamedit, paqja qoftė mbi tė, e shtuan shumė
persekutimin ndaj tij shokėt i kėrkuan qė ti mallkonte armiqtė, por Profeti
(a.s) iu pėrgjigj: Unė nuk jam dėrguar pėr tė mallkuar njerėzit, por pėr tė
qenė mėshirė pėr ta. Kundėrshtarėt vazhduan ta trajtojnė atė dhe shokėt e
tij nė mėnyrė tė padrejtė dhe mizore, por ai gjithnjė u lut pėr ta.
Njė herė, nė vendin e quajtur Taif, ai u gjuajt aq keq me gur nga
kundėrshtarėt e tij, saqė gjaku filloi ti rrjedhė nė tėrė trupin. Ai shkoi
nė kėtė vend dhe u pėrpoq ti thėrriste ata pėr tė pranuar Islamin, por nė
vend qė tė dėgjonin fjalėt e tij tė menēura, dėrguan fėmijėt e rrugės qė ta
ndiqnin dhe ta godisnin me gurė, e kjo zgjati deri nė mbrėmje. Por edhe nė
kėtė situatė, kur gjaku i rridhte nė tė gjithė trupin, ai nuk tha asgjė
tjetėr pėrveē lutjes: O Zoti im, udhėzoje popullin tim nė rrugė tė drejtė,
pasi ata janė tė paditur ndaj sė vėrtetės.
Zemra e tij ishte e mbushur me dashuri tė thellė pėr tė gjithė njerėzit,
pavarėsisht ngjyrės, racės apo besimit tė tyre. Njėherė ai i kėshilloi
shokėt e tij qė ti konsideronin tė gjithė njerėzit si motrat dhe vėllezėrit
e tyre. Dhe shtoi: Ju tė gjithė jeni pasardhėsit e Ademit dhe Ademi ėshtė
krijuar nga balta.
E gjithė kjo na tregon se ēfarė ndjenje ndėrgjegjėsimi donte tė ngrinte nė
zemrat e njerėzve. Detyra e tij ishte qė ti afronte njerėzit me realitetin,
se tė gjithė burrat dhe gratė, megjithėse jetonin nė pjesė tė ndryshme tė
botės dhe qė nė dukje janė tė ndryshėm nga njėri-tjetri pėr shkak tė ngjyrės,
gjuhės, veshjes, kulturės e tjera si kėto, janė vėllezėr gjaku me
njėri-tjetrin. Nė kėtė mėnyrė, nėse njerėzit do ta konsiderojnė
njėri-tjetrin si vėllezėr midis tyre, do tė krijohet njė marrėdhėnie
shoqėrore e vėrtetė. Vetėm nė kėtė rast do tė mund tė pėrhapen nė tė gjithė
botėn ndjenjat e dashurisė dhe tė respektit.
Profeti ėshtė shprehur: Besimtar i vėrtetė ėshtė ai, nga dora dhe gjuha e
tė cilit, besimtarėt e tjerė janė tė sigurt, ai qė urrejtjes i pėrgjigjet me
dashuri.
Pra, Profeti e tregon qartė se njė njeri qė e kthen dashurinė me dashuri
ėshtė nė njė nivel mė tė ulėt nė planin etik. Ne nuk duhet tė mendojmė se
duhet ti trajtojmė njerėzit mirė vetėm atėherė kur ata na trajtojnė mirė.
Ne duhet tė pėrgatisim veten se duhet tė sillemi mirė dhe me ata qė nuk
sillen mirė me ne, qė na dėmtojnė apo na bėjnė padrejtėsi. Ndoshta do tė
keni dėgjuar pėr historinė e borxhit tė Profetit (a.s).
Njė herė Profeti (a.s) i mori borxh njė ēifuti dhe pas disa ditėsh ai shkoi
nė shtėpinė e tij dhe i kėrkoi qė ti jepte paratė qė i kishte marrė.
Profeti (a.s) iu pėrgjigj se nuk kishte asgjė qė mund ti jepte si pagesė.
Ēifuti i tha se nuk do ta linte tė lėvizte nga shtėpia pa e paguar dhe
kėshtu ndenji me tė qė nga mėngjesi deri nė darkė. Nė atė kohė Profeti (a.s)
ishte udhėheqėsi i Medines dhe ishte shumė e lehtė pėr tė qė tė reagonte
ndaj kėtij njeriu. Shokėt e tij, natyrisht, qė donin ta qortonin ēifutin dhe
ta nxirrnin jashtė nga shtėpia e tij. Por Profeti (a.s) e ndaloi njė gjė tė
tillė duke thėnė: Zoti na e ka ndaluar ti bėjmė padrejtėsi tė tjerėve.
Ēifuti vazhdoi ta mbajė tė mbyllur Profetin deri ditėn tjetėr dhe ēifuti
doli nga shtėpia e Profetit nga toleranca dhe sjellja e tij. Ky njeri, qė
para njė dite e kishte mbajtur Profetin tė mbyllur pėr disa qindarka,
ndėrkohė qė ishte shumė i pasur, u prek nga sjellja e tij dhe pranoi
profetėsinė e tij, duke u bėrė musliman. Aq ndikim pati sjellja e Profetit,
saqė ēifuti ia dha tė gjithė pasurinė e tij Profetit (a.s), duke i thėnė:
Shpenzoje si tė dėshirosh.
Sipas njė hadithi tjetėr Profeti (a.s) njėherė ka thėnė: Betohem nė Zotin
(e pėrsėrit tre herė) se nuk ėshtė besimtar ai, prej tė cilit nuk janė tė
sigurt komshinjtė e tij. Ky hadith tregon se sa shumė kujdes tregonte
Profeti pėr njerėzit dhe sa shumė dashuri kishte ai pėr ta. Njė nga mėsimet
qė ai na dha ėshtė fakti qė ne duhet tė jetojmė mes njerėzve si njė lule dhe
jo si njė gjemb, duhet tė jetojmė nė mesin e tyre pa ju shkaktuar atyre
probleme dhe dėm.
Nė njė thėnie tjetėr profetike thuhet: Nėse njė besimtar nuk ėshtė nė
gjendje ti bėjė mirė tė tjerėve, tė paktėn mos ti dėmtojė ata. Kjo tregon
se pėr Profetin (a.s) njeriu qė ėshtė i dobishėm pėr tė tjerėt e jeton jetėn
nė njė plan mė tė lartė, por nėse nuk arrin tė bėjė njė gjė tė tillė, tė
paktėn tė mos krijojė probleme pėr njerėzit e tjerė. Njė njeri, qė tė kryejė
misionin e tij si shėrbyes i Zotit, duhet tė mos i bėjė dėm tė tjerėve.
Shembulli qė na ka dhėnė Profeti (a.s) dėshmohet dhe nga Enes ibn Maliku, qė
ka jetuar nė shėrbim tė tij pėr dhjetė vjet. Ky thotė se Profeti (a.s), kur
bėja ndonjė veprim, kurrė nuk mė pyeste pėr mėnyrėn se si e bėra dhe nėse
kishte ndonjė punė qė nuk e bėja, ai kurrė nuk mė pyeste pėrse nuk arrita ta
bėja. Ai ishte njeriu me karakterin mė tė mirė nė tė gjithė mesin e njerėzve.
Njė sjellje e tillė bėri qė ai tė fitojė respektin e tė gjithė njerėzve dhe
madje dhe tė armiqve tė tij. Po ashtu, ishte kjo arsyeja pėrse ndjekėsit e
tij ndenjėn me tė nė ēdo situatė tė vėshtirė dhe nuk e braktisėn nė situatat
e fatkeqėsive.
Ai vuri nė zbatim parimet mbi tė cilat bazohej e tėrė jeta e tij. Kishte
vendosur njė peshore midis atyre qė e ndiqnin dhe atyre qė e kundėrshtonin
dhe e dėmtonin.
Nė ditėt e sotme mendimet e gjithsecilit, shijet dhe qėndrimet, preferencat
dhe jo preferencat nuk mund tė pėrputhen asnjėherė plotėsisht. Gjatė jetės,
nė marrėdhėnie me njėri-tjetrin dalin nė pah dallimet, botėkuptimet e
gjithsecilit, qė shpeshherė, duke mos qenė tė njėjta, mund tė ēojnė nė
konflikt. Por atėherė, cila mund tė jetė njė zgjidhje e qėndrueshme pėr kėtė
problem? Zgjidhja qėndron tek toleranca dhe jeta e Profetit tonė, nga
fillimi deri nė fund ėshtė njė shembull i pėrkryer i zbatimit tė kėtij
parimi. Gruaja e tij Aishja e pėrkufizon kėshtu bashkėshortin e tij: Ai
ishte njė personifikim i Kuranit.
Pra, Profeti ynė e modeloi jetėn e tij sipas parimeve tė Kuranit dhe ishte
shembulli mė i mirė i zbatimit tė tij nė tokė. Ai kurrė nuk ngriti dorėn mbi
njė shėrbyes, kurrė nuk goditi njė femėr, asnjė fėmijė apo dikė tjetėr. Nė
fakt, ai luftoi pėr tė drejtėn. Kur i duhej tė zgjidhte midis dy
alternativave, ai zgjidhte mė tė lehtėn, duke marrė parasysh qė tė ishte
brenda kufijve tė sė lejuarės. Askush nuk ishte mė i kujdesshėm se ai nė
largimin nga e ndaluara. Kurrė nuk kėrkoi hakmarrje pėr padrejtėsitė qė i
ishin bėrė atij personalisht. Vetėm nėse ishin thyer urdhrat e Zotit,
Profeti ynė do tė reagonte pėr ti vendosur nė vend ato. Kjo sjellje e lartė
bėri qė Profeti ynė tė fitojė respektin e tė gjithėve.
|
English Contents & Different Editorials of the Journal
Shtypshkronja Milenium i Ri
Tel: +355 4 2555 22
Cel: +355 68 26 44699 |