Koment

Pasagjerë të rrezikshëm

Afërdita HYSENI

Të udhëtosh në linjat urbane duhet të mendohesh shumë, se përveç vapës dhe njerëzve të shumtë bie pre e vjedhjeve që bëhen përditë në këto linja. Është një procedurë që herë pas here kërkon të dalë nga rutina.

Në fillim të viteve 90-të xhepistët filluan hapur punën e tyre nëpër autobusë. Puna e tyre, ndonëse ilegale ka qenë edhe më parë, mjafton të përmendim  linjën Kinostudio-Kombinat, ku bashkë me udhëtarët e përditshëm qarkullonin edhe xhepistët. Mirëpo para 90-tës, raste të tilla kishte pak, ngaqë opinioni ishte më i ndjeshëm, ndërsa ndëshkimi gjyqësor ishte më i madh. Fenomeni i vjedhjes nëpër autobusë është shfaqur me forcë, sidomos pas 90-ës, kur edhe financat u liberalizuan dhe njerëzit qarkullonin me shuma të mëdha parash. Pra, nëse para 90-ës, xhepistët dilnin për të vjedhur ndonjë 10-lekësh të vjetër, më vonë ata filluan të gjuanin 50-mijë lekëshit. Detajet dhe mënyrat e përdorura nga xhepistët nëpër autobusët e linjave urbane janë nga më të ndryshmet dhe më të çuditshmet. Linjat e urbanëve në Tiranë janë të shumtë si Unaza, Sauku, Sanatoriumi, Porcelani, Tirana e Re, Kinostudio – Kombinat etj.

Autobusët e shumtë në dispozicion të shqiptarëve, që udhëtojnë gjatë ditës nëpër kryeqytet që rritet çdo ditë, janë të infektuar dhe nga xhepistët e urbanëve, të cilët hipin në stacione të ndryshme për të filluar punën e tyre ditore …

“Viktimat” e grabitura janë kryesisht të moshuarit, ose femra të pambrojtura, që bien pre, pasi ndiqen më parë nga “profesionistët” e linjave urbane. Kjo ndodh sidomos, pasi ata dalin nga arkat e kursimeve, ku marrin pensionet mujore, ose kur tërheqin paratë nëpër llogaritë bankare.

Pasagjerët u “dhurojnë” pa dëshirën e tyre gjithë portofolin, celularin, apo ndodh dhe çantën duke ushtruar forcë mbi to.

Taktika e tyre është e larmishme e detajuar, duke filluar nga një shtyrje e lehtë, goditje me bërryla në vende të ndryshme e deri te çarjet e këputjet e rripave të çantave, duke e realizuar deri në fund qëllimin. 

Shumë vite më parë shquhej një bashkëpunim mes vjedhësve dhe faturinos. Kur mbaronte “aksioni”, jepej sinjali dhe hapej dera jashtë stacionit, për të zbritur xhepistët. Ndërsa tani, ky bashkëpunim nuk ekziston, ngaqë fatorinot e kanë hallin kryesisht te puna dhe norma e tyre ditore. Grupmosha e tyre është e ndryshme. Sa me moshë të madhe të jetë grupi, aq më të sofistikuara janë veprimet e tyre. Kontingjenti i xhepistëve vjen nga radhët e ish-të dënuarve ordinerë, por ka edhe disa që nuk janë kapur dhe nuk janë dënuar kurrë.

Mirëpo tani, po ndodh një fenomen tjetër. Në Tiranë janë shfaqur xhepistët e rretheve të tjera. Kjo bëhet nëpërmjet lidhjeve midis grupeve, por bëhet edhe për të nxjerrë në fushë lojtarë të panjohur.

Disa dëshmi okulare të disa pasagjerëve!

Beni 56 vjeçar: “Njëherë mbaj mend se si iu qepën një plaku dhe i vodhën portofolin dhe kur ai bëhet gati të nxjerrë lekët e urbanit, nuk e gjen dot portofolin dhe rënkon duke thënë unë sa mora pensionin …”

Ndërsa njëherë tjetër pashë një grua të cilës i ra të fikët, ngaqë konstatoi se i kishin vjedhur në autobus lekët e pajës së vajzës. Kur e mori vesh, ajo nuk erdhi më në vete, derisa e çuan në ambulancë.

Alma 55 vjeç: “Kam parë me sytë e mi sesi ia vodhën telefonin një zonje rreth 60 vjeç dhe m’u kujtua vetja ime kur më vodhën telefonin që ma kishte sjell djali nga Italia.”

Reagimi i qytetarët kur konstatojnë në raste të tilla është heshtja ose flasin me zë të ulët, me shikime ndaj njeri-tjetrit, pa e sinjalizuar viktimën. Kjo ndodh ngaqë njerëzit ndihen të pambrojtur dhe nuk duan ngatërresa me këtë pjesë të ulët të shoqërisë. Si kudo edhe në urbane individi është i pambrojtur. Nuk është çudi, që pasi të dalësh nga shtëpia mirë e bukur të nisesh për në punë, të ndihesh si lypsar në mes të rrugës, edhe pse mund të kishe një shumë të konsiderueshme të hollash me vete, po mund të përfundosh edhe në ndonjë pavijon të spitalit, për thyerje të ndonjë pjese trupi.

Shtimi i vjedhjeve ka ardhur si pasojë e rritjes së varfërisë dhe mungesa e vendeve të punës. Një arsye tjetër është edhe edukimi i dobët e rinisë, ngaqë shumë prej tyre nuk ndjekin arsimin bazë e jo më të këkrojmë për më shumë. Përgjegjësia kryesore bie mbi familjen. Si mund të luftohen këto fenomene. Së pari, njerëzit duhen edukuar, pastaj duhen punësuar dhe për ata që e kanë zanat të pandreqshëm duhen të merren masa. Shoqëria shqiptare sot po e përjeton çdo ditë varfërinë, por kjo nuk duhet të na bëjë që të falim e të tolerojmë hajdutët dhe njerëzit e paedukuar.

Zoti ka thënë në kuran: “Vjedhësit dhe vjedhëses ua pritni duart, si ndëshkim për atë që kanë bërë dhe si dënim nga ana e Zotit. Zoti është i plotfuqishëm dhe i urtë.”

Profeti ka thënë: “Muslimani i mirë është ai prej gjuhës dhe duarve të të cilit janë të qetë dhe të sigurt muslimanët e tjerë, kurse besimtar më i mirë është ai që ka edukatë më të mirë.”

English Contents & Different Editorials of the Journal