Revista Familja Online
.

 AGJĖRIMI DHE SHĖNDETI NĖ RAMAZAN

Agjėrimi pėr 12 ose 24 orė mund tė shkaktojė marrje
mendsh, lodhje dhe ulje tė metabolizmit.
Kėtu po paraqesim disa udhėzime tė thjeshta, nė
mėnyrė qė ju tė siguroheni se dieta juaj mbetet e
shėndetshme gjatė periudhės sė agjėrimit.
Mos iu shmangni mėngjesit
Edhe pse gjumi mund tė duket shumė tėrheqės se
sa zgjimi pėr tė ngrėnė diēka me zor, mos e shmangni
mėngjesin. Mėngjesi ėshtė vakti mė i rėndėsishėm i
ditės. Pėr vite tė tėra studimi, kėrkimet kanė treguar
se syfyri furnizon organizmin me elementėt
ushqimorė tė nevojshėm dhe energjinė e
domosdoshme pėr pėrqendrim nė pėrballimin e
simptomave tė dhembjes sė kokės, pėrgjumjes.
Gjithashtu, agjėrimi rrit dhe fuqizon metabolizmin,
prandaj ėshtė thelbėsore qė tė marrim njė sasi
ushqimi nė kohėn e syfyrit.
Hani shumėllojshmėri ushqimesh
Nė kohėn kur vaktet reduktohen nė dy, ju keni nevojė
qė tė merrni ushqim tė shumėllojshėm. Trupi ynė
ka nevojė pėr tė paktėn 40 elementė ushqimorė
tė ndryshėm pėr ēdo ditė, pėr tė pasur njė
shėndet tė mirė. Ndonėse mė tė shumtat
e ushqimeve pėrmbajnė mė tepėr se 1
pėrbėrės, njė ushqim i vetėm nuk mund tė
japė tė gjithė elementėt pėrbėrės tė
nevojshėm. Pėr mė tepėr, ushqimet kanė
dobi qė nuk mund tė zėvendėsohen nga
njė. tabletė. Prandaj ėshtė e rėndėsishme
qė tė hani shumėllojshmėri ushqimesh ēdo
ditė, nė mėnyrė qė tė siguroni tė gjithė kėta
elementė. Tė sigurosh njė dietė tė ekuilibruar, do tė
thotė qė ēdo ditė tė zgjidhini ushqime nga pesė grupet
qė vijojnė:
Bukė, drithėra, dhe produkte tė tjera tė ngjashme
Fruta dhe perime
Mish, peshk dhe shpendė
Qumėsht, djathė dhe kos
Lyrna dhe sheqerna (kėto pėrmbajnė pėrbėrės tė vegjėl,
por qė janė shumė tė pasur me kalori dhe pėr kėtė
arsye marrja e tyre duhet tė jetė e kufizuar).
Pėrdorni ushqime me pėrmbajtje tė ulėt tė
karbohidrateve nė syfyr pėr tė ndihmuar kontrollin
e nivelit tė sheqerit nė gjak. Karbohidratet klasifikohen
tani sipas pėrmbajtjes sė tyre tė glukozės ose indeksit
glicemik. Indeksi glicemik mat se sa shpejt
njė karbohidrat i njė
c m y k
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ushqimi tė caktuar kthehet nė glukozė dhe hyn
nė qarkullimin e gjakut. Ai ju tregon se cilat
ushqime qė pėrmbajnė karbohidrate e shuajnė
urinė pėr njė kohė mė tė gjatė. Sa mė e ulėt tė
jetė pėrmbajtja e sheqernave nė ushqime, aq mė
ngadalė kthehet ai nė sheqer dhe aq mė mirė ėshtė
pėr organizmin. Prandaj, zgjedhja e ushqimeve me nivel
tė ulėt tė sheqernave ndihmon nė mbajtjen e njė niveli
normal tė sheqerit nė gjak, minimizon urinė dhe
shkakton ngopje pa marrė kalori tė tepėrta. Gjithashtu,
duke kontrolluar nivelin e sheqerit nė gjak ju parandaloni
tė ngrėnėt tej mase, si rrjedhim mbani njė nivel mė tė
ulėt tė sheqerit n gjak. Shmangni pėrdorimin vetėm tė
ushqimeve me pėrmbajtje tė lartė tė sheqernave dhe
alternojini ushqimet qė pėrdorni .
Bėhuni tė kujdesshėm pėr mėnyrėn tuaj tė gatimit
Duke bėrė ndryshime tė vogla nė zakonet tuaja tė tė
ngrėnit, ju mund tė krijoni ushqime tė shijshme qė janė
edhe tė shėndetshme pėr ju. Ndonėse recetat speciale
janė njė pjesė e rėndėsishme e traditės familjare, mjaft
nga ato pėrmbajnė shumė yndyra pėr brezin e sotshėm
tė kuzhinierėve tė kujdesshėm. Ju nuk keni pse tė hiqni
dorė nga ushqimet tuaja tė preferuara, thjesht ndryshojini
pak ato! Dhe ja se si: Gjithmonė hiqni tepricėn e yndyrės
para se tė gatuani ose pėrdorni mish viēi, mish dreri,
mish pule ose soja si variante qė pėrmbajnė sasi mė tė
ulėt yndyre. Para, ose pas gatimit, hiqni lėkurėn e
shpendėve. Zgjidhni mish tė bardhė (gjoksi) mė mirė
se sa mish tė kuq (kėmbėt, krahėt).
Gjithmonė kufizoni sasinė e pėrdorimit tė lyrės gjatė
gatimit:
-Qepėt gatuajini me njė sasi tė vogėl uji ose lėngu
perimesh se sa nė vaj apo gjalpė.
-Pėrdorni tiganė qė nuk e ngjitin ushqimin dhe sprai qė
nuk ngjitet mė mirė se sa vaj apo margarinė kur
skuqni. Ushqimet ėshtė mė mirė t’i piqni, t’i gatuani
nė zgarė se sa t’i skuqni nė vaj.
-Mishin e skuqur ose shpendėt mund t’i gatuani nė njė
mbajtėse prej metali, nė mėnyrė qė tė kullojė yndyra.
-Perimet duhet tė zihen nė avull ose nė ujė me sa mė
pak yndyrė tė jetė e mundur.
- Kur pėrgatitni pilaf, makarona ose drithėra tė tjera,
marinojini me erėza dhe barishte, se sa me yndyrė
shtesė.
-Pėrgatitini supa, lėngun e mishit dhe salcat qė mė parė,
nė mėnyrė qė tė vihen nė frigorifer dhe hiqni shtresėn e
yndyrės qė formohet sipėr.
-Provoni sa mė shumė barishte dhe erėza pėr t’i dhėnė
shije gatimit me pak yndyrė dhe pėr tė hapur oreksin.
Erėzat si: borziloku, rigoni, dafina dhe rozmarina i shtojnė
shijen dhe ngjyrėn mishit dhe perimeve. Erėzat
si: kanella, xhenxhefili, arrėmyshku e shtojnė shijen e
ėmbėl tė ushqimeve.
-
Shmangni
kripėn e tepėrt.
-Pėrdorni hudhrėn,
mustardėn e thatė, specat,
qepėn, kėrpudhat dhe domatet pėr t’i dhėnė
aromė mishit dhe perimeve.
-Shtoni limon tė prerė nė feta tė holla ose lėng limoni
mishit tė bardhė dhe peshkut.
-Recetave u bėni ndryshime tė shėndetshme.
Pėrdorni recetat tradicionale, por filloni tė
pėrgjysmoni sasinė e yndyrės. Nėse njė recetė
kėrkon krem ose qumėsht me ajkė, pėrdorni qumėsht
tė skremuar, ose pėrdorni dy tė bardha vezėsh nė
vend tė njė tė verdhe, etj.
Pėrdorni ushqime qė kanė nivel tė lartė fibre
Kėto ushqime i japin trupit energji. Ato shpeshherė
janė etiketuar gabimisht sikur tė shėndoshin dhe si
rrjedhojė nuk janė tė domosdoshme. Ato janė tė
pasura me vitamina qė i pėrkasin grupit B dhe njė
burim i shkėlqyer me fibra. E nėnvizojmė se
ushqimet e pasura me fibra kanė njė efekt mė tė
madh nė ngopje se sa ushqimet me pėrmbajtje tė
ulėt fibre. Ushqimet e pasura me fibra janė orizi i
kuq, drithėrat e plota, tė cilave nuk u ėshtė hequr
cipa, frutat e freskėta dhe zarzavatet e gjalla, tė
pagatuara.
Hani sa mė shumė fruta dhe zarzavate
Frutat dhe perimet i shtojnė njė ngjyrė dhe varietet
menysė. Ato shpesh quhen ushqimet tona
“mbrojtėse”, sepse e ndihmojnė trupin tė luftojė
sėmundjet. Ato janė burime tė pasura me vitamina
dhe minerale. Ato kanė pak kalori dhe kontribuojnė
nė sasinė e fibrave qė marrim gjatė ditės.
Pini lėngje tė mjaftueshme
Gjithmonė pėrfshini nė dietėn tuaj dhe kufizoni pijet
me pėrmbajtje kafeine. Kafeina ėshtė diuretik. Ne
tė gjithė e dimė se mbajtja e njė diete tė balancuar,
duke ngrėnė nė mėnyrė tė shėndetshme ka njė
ndikim tė madh thelbėsore nė mirėqenien tonė.
Pėrpiquni tė ndiqni parimet e mėsipėrme, nė
mėnyrė qė periudha e agjėrimit tė mos lėkundė
principet e njė tė ushqyeri tė mirė.

 

 



English Contents & Different Editorials of the Journal


 


Shtypshkronja Mileniumi i Ri
Tel: +355 4 2555 22
Cel: +355 68 26 44699

Copyright © Revista Familja 2005